شورای نگهبان، ستون ثبات در ساختار حکمرانی ایران

علی‌پناه قره‌باغی در گفتگو با خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «موج‌رسا»؛ گفت: روز ۲۶ تیرماه در تقویم سیاسی جمهوری اسلامی ایران، یادآور تأسیس نهاد شورای نگهبان قانون اساسی است؛ نهادی که به عنوان یکی از ارکان اصلی نظام، نقشی تعیین‌کننده و منحصر‌به‌فرد در پاسداری از حاکمیت قانون و ارزش‌های بنیادین نظام جمهوری اسلامی ایفا می‌کند.

بیشتر بخوانید

• شورای نگهبان ضامن و پاسدار اسلامیت و جمهوریت نظام است

وی افزود: این شورا، با ترکیبی از فقهای عادل و حقوقدانان برجسته، در قامت دیده‌بانی دقیق بر فرایندهای تقنینی و انتخاباتی کشور ایستاده است.

این مدرس دانشگاه عنوان کرد: اهمیت جایگاه شورای نگهبان در نظام حقوقی ایران را باید در دو کارکردِ کلیدیِ آن جستجو کرد، نخست، انطباق مصوبات مجلس با شرع مقدس و قانون اساسی و دوم، نظارت بر انتخابات.

وی با بیان اینکه در وظیفه نخست، این نهاد به عنوان مرجعی برای صیانت از اصول کلانِ قانون اساسی و موازین شرعی عمل می‌کند تا از تصویب قوانین مغایر با روح حاکم بر نظام جلوگیری شود، گفت: این صیانت، در واقع تضمین‌کننده تداوم هویت حقوقی و دینی کشور در جریان پویای قانون‌گذاری است.

قره‌باغی ادامه داد: در بعد نظارت بر انتخابات، شورای نگهبان وظیفه‌ای خطیر بر عهده دارد که به مثابه فیلتر سلامت سیاسی کشور عمل می‌کند، این نظارت، فارغ از رویکردهای اجرایی، تضمین‌کننده آن است که افرادی با صلاحیت‌های قانونی و اخلاقی به ارکان تصمیم‌گیری کشور راه یابند. 

وی بیان کرد: اگرچه عملکرد این نهاد همواره در کانون تحلیل‌های سیاسی و نقد و نظرهای جریان‌های مختلف قرار داشته و گفتگوهای دامنه‌داری پیرامون محدوده نظارت و رویکردهای انتخاباتی آن در جریان است، اما نقش حقوقی و قانونی آن در حفظِ چارچوب‌های نظام غیرقابل انکار است.

این مدرس دانشگاه با اشاره به اینکه سالروز تأسیس این نهاد، فرصتی است برای تبیین جایگاه آن به عنوان تکیه‌گاه قانون، نهادی که بناست صدای مردم را در قالب قانون اساسی محافظت کند و اجازه ندهد که تصمیمات آنی و گذرا، به بدنه اصلی نظام حقوقی کشور آسیب وارد سازد، گفت: در دنیای پیچیده امروز که تغییرات سریع اجتماعی و سیاسی می‌تواند ثبات نهادها را تهدید کند، وجود نهادی که فراتر از کشمکش‌های سیاسی روزمره، بر اجرای صحیح قانون اصرار ورزد، از ضروریات پایداری حاکمیت است.

وی تصریح کرد: به‌طور کلی، عملکرد شورای نگهبان در طول بیش از چهار دهه گذشته، سهم بسزایی در شکل‌دهی به ساختار حکمرانی ایران داشته است، نگاهی به عملکرد این شورا نشان می‌دهد که چگونه تعامل میان فقاهت و حقوق، به عنوان مدلی برای انطباق احکام دینی با الزامات حکمرانی مدرن، به آزمون گذاشته شده است.

 قره‌باغی عنوان کرد: گرامیداشت این روز، تأکیدی بر این واقعیت است که هیچ نظامِ پیشرفته‌ای بدون وجود نهادهای عالی ناظر، قادر به حفظ تعادل در مسیر توسعه و پیشرفت نخواهد بود؛ و شورای نگهبان در این میان، پاسبان آرمان‌هایی است که ریشه در قانون اساسی دارد.