به گزارش خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «موجرسا»؛ امامت در اندیشه شیعه، حقیقتی الهی و فراتر از قراردادهای اجتماعی و سن ظاهری است که با نشانههایی از علم لدنی، عصمت و قدرت بر خوارق عادات اثبات میشود.
بیشتر بخوانید
بررسی سیره امام موسی کاظم علیهالسلام، بهویژه با تأکید بر ابعاد فراطبیعی، اخلاقی و راهبردی زیستِ سیاسی‑اجتماعی ایشان، یکی از محورهای مهم در مطالعات امامتپژوهی به شمار میرود.
با استناد به روایات و گزارشهای تاریخی، سه بُعد اساسی از شخصیت آن حضرت واکاوی میشود: نخست، نشانههای امامت در دوران کودکی و معجزات عینی؛ دوم، خصلتهای اخلاقی همچون فروتنی، خویشتنداری و مدارا با دشمن؛ و سوم، راهبردهای عملی در مواجهه با حاکمیت جائر از جمله تقیه، نفوذ آگاهانه و فرهنگسازی تدریجی.
کودک چهارساله نشانه امامت داشت
حجتالاسلام حسن زلفی، مدیر حوزه علمیه امیرالمؤمنین علیهالسلام ابهر در گفتگو با خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «موجرسا»؛ گفت: از همان سالهای نخست کودکی، امام موسی کاظم علیهالسلام همراه و یار همیشگی پدر بزرگوارشان بود.
وی با بیان اينکه همین همراهی، گمان بسیاری را به جانشینی ایشان برمیانگیخت، افزود: روزی برخی از تردیدکنندگان از امام صادق علیهالسلام نشانه جانشین را پرسیدند. حضرت به کودک چهارسالهای اشاره کرد و فرمود: «او همواره به یاد خداست و هیچ کار بیهودهای نمیکند.»
مدیر حوزه علمیه امیرالمؤمنین علیهالسلام ابهر با اشاره به اینکه امام کاظم علیهالسلام از کودکی نشان داد که امامت به سن و سال مربوط نیست، بلکه حقیقتی الهی در نهاد برگزیدگان خداست، تصریح کرد: یکی از نشانههای این اصالت، احترام عمیق ایشان به حقوق حیوانات بود. پدرش روزی متوجه شد که او شلاق را از دست برادرش گرفته است تا مانع آزار حیوانات اهلی خانه شود.
وی با تأکيد بر اینکه سن کم، هرگز مانع پاسخگویی به مسائل شرعی نبود. ایشان همواره آماده پاسخ به پرسشهای مسلمانان بود، اظهار کرد: سنتی که در این خانواده الهی جاری بود و نشانه تمایز آنان از دیگران به شمار میرفت.
زلفی خاطرنشان کرد: معجزه نیز در زندگی این خاندان حضوری همیشگی داشت. روزی در سرمای زمستان، امام درخواست انگور و انار کرد. ندیمه گفت در این فصل این میوهها یافت نمیشود. اما چون به حیاط رفت، درخت خشک و بیبرگ را آکنده از میوههای زمستانی دید.
وی با توضیح اینکه امام پس از پدر، با دشمنانی چون منصور و هارون عباسی روبرو شد، اما حتی برادرش عبدالله نیز مدعی خلافت بود، یادآور شد: امام برای اثبات حقانیت خود، در میان جمع آتشى برافروخت و خود درون آن نشست و به سخنرانی پرداخت و سالم بیرون آمد. برادرش از ورود به آتش خودداری کرد و رسوا شد.
مدیر حوزه علمیه امیرالمؤمنین علیهالسلام ابهر افزود: به کسانی که میگفتند امامت تنها از راه پدر منتقل میشود نه مادر، امام با اشاره به حضرت عیسی (ع) که بدون پدر به پیامبری رسید، پاسخ روشنی داد.
وی با اشاره به داستانی از معجزات امام موسی کاظم علیهالسلام، متذکر شد: روزی زن گریان و بیوهای را دید که گاو شیردهش مرده و فرزندانش گرسنه بودند. امام نماز خواند و با اشاره عصا، گاو را زنده کرد. زن حیرتزده پرسید: «تو عیسی بن مریم هستی؟» امام لبخند زد و فرمود: «نه، موسی بن جعفرم.»
خشم فرومیخورد و دشمن را مرید خود میکرد
حجتالاسلام مهدی جعفری در گفتگو با خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «موجرسا»؛ گفت: امام موسی کاظم علیهالسلام مانند دیگر امامان، در پیشگویی و علم به حوادث آینده مهارتی الهی داشت.
وی با اشاره به یکی از این پیشگوییها، افزود: هنگامیکه منصور دوانیقی به سمت مکه حرکت کرد، امام فرمودند او خانه خدا را نخواهد دید. منصور در همین سفر و پیش از ورود به مکه جان باخت. همچنین روزی امام نامهرسانی را فرستاد؛ او در میان راه متوجه شد تمام اموالش به سرقت رفته و ۴۰ دینار زیان دیده است. وقتی نامه را به مقصد رساند، دید امام پیشتر در نامه به آن حادثه اشاره و دستور جبران خسارت داده بود.
کارشناس مسائل دینی با اشاره به اينکه امام به تمام زبانها آگاهی داشت، تصریح کرد: مردی خراسانی به زبانی نامفهوم با حضرت سخن گفت؛ امام فرمودند او به چینی صحبت میکرد و به پرسشهایش پاسخ داد. ایشان همچنین بر تورات و انجیل تسلط کامل داشت.
وی متذکر شد: اخلاق امام بیریا بود. روزی کنار مرد فقیری بر خرابهای نشست. پیرمرد گفت: شما امام هستید، چرا اینجا نشستهاید؟ امام پاسخ داد: پدرمان یکی است، پس برادریم. شهرمان یکی است، پس همسایهایم. خدایمان یکی است، پس بندهایم. چرا ننشینم؟
جعفری با توضیح اینکه امام به «کظم غیظ» شهره بود، یادآور شد: حتی در برابر دشنام، خشم خود را فرو میخورد و با مهربانی برخورد میکرد. کشاورزی را نه ننگ، که بهترین کار میدانست.
وی خاطرنشان کرد: هارونالرشید، دشمن سرسخت امام، خود را خلیفه میخواند. امام با پرسشهایی جزئی، ناتوانی او را در پاسخگویی آشکار ساخت. هارون بارها امام را زندانی کرد، حیوانات درنده بر او گماشت و از زندانبانی به زندان دیگر فرستاد، اما هیچکس نتوانست کمترین آزاری به امام برساند. سرانجام امام در زندان هارون به شهادت رسید، اما نور امامت هرگز خاموش نشد.
امام کاظم تقیه را شرط ایمان میدانست
حجتالاسلام موسی آقایاری، استاد حوزه علمیه هیدج، در گفتگو با خبرنگار موجرسا با اشاره به شرایط سخت عصر امام کاظم علیهالسلام گفت: آن حضرت با وجود خفقان شدید و ممنوعیت رفت و آمد شیعیان، با تمهیداتی هوشمندانه، مسیر هدایت امت را ادامه داد.
وی افزود: امام علیهالسلام فرهنگ تشکیل حکومت الهی، گسترش معنویت نبوی و جهتدهی به قدرت را در اولویت قرار داد و از هر فرصتی برای ترویج این فرهنگ بهره میگرفت.
استاد حوزه علمیه هیدج به ماجرای «فدک» اشاره کرد و یادآور شد: روزی هارونالرشید احتمالاً برای آزمایش امام، پیشنهاد بازگرداندن فدک را مطرح کرد. امام فرمود: تنها در صورتی میپذیرم که فدک با تمام حدودش بازگردانده شود. هارون پرسید: حدود آن کجاست؟ امام پس از اصرار هارون فرمود: حد اول عدن، حد دوم سمرقند، حد سوم آفریقا و حد چهارم ارمنیه و بحر خزر. هارون با شنیدن این حدود به شدت برآشفت و گفت: در این صورت چیزی برای ما نمیماند. امام فرمود: میدانستم نخواهی پذیرفت.
وی نفوذ در حکومت را از دیگر دغدغههای امام دانست و تصریح کرد: امام هرگز اجازه استعفای علیبنیقطین (کارگزار حکومت) را نداد تا ضمن آگاهی از برنامههای حکومت جائر، از شیعیان حمایت مالی شود.
آقایاری تقیه و رازداری را سومین راهبرد امام برشمرد و خاطرنشان کرد: امام از شیعیان میخواست با رازداری و پوشش عمل کردن، از گزند حاکمیت در امان بمانند. معمر بن خلاد از امام پرسید چگونه در برابر حاکمان ستمگر بایستیم؟ امام به نقل از امام باقر علیهالسلام فرمود: «رازداری و عمل با پوشش از برنامههای دینی من و پدران من است؛ آنکه تقیه نمیکند ایمان ندارد.
وی تأکید کرد: فرهنگسازی، نفوذ آگاهانه و اعمال تقیه مداراتی، مهمترین اقدامات امام کاظم علیهالسلام در عمل به قرآن و سنت نبوی بود..
امامت حقیقتی الهی و مستقل از سنِ ظاهری است؛ چنانکه حضرت از چهار سالگی نشانههای این مقام را آشکار میسازد.
همچنین معجزات متعدد (مانند زنده کردن گاو، آتش نگرفتن، میوهٔ بیرون از فصل) و علم به غیب و زبانهای گوناگون، در کنار اخلاق بینالریا و فروتنی با فقرا، جایگاه ایشان را از مدعیان قدرتِ دنیوی جدا میکند. در نهایت، راهبرد عملی حضرت در مواجهه با حکومت جائر (ترکیبی از نفوذ آگاهانه، تقیه و فرهنگسازی) نشان میدهد که حفظ ایمان و هدایت جامعه در شرایط خفقان، نیازمند هوشمندی، صبر و پنهانکاری در کنار اظهار حقانیت است. امامت صرفاً یک منصب موروثی نیست، بلکه حقیقتی برخاسته از علم و عصمت الهی است که در سیره و کرامات معصوم تجلی مییابد.
انتهای خبر/