گسست بیننسلی، چالش بنیادین جامعه امروز
حمید ملکی در گفتگو با خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «موجرسا»؛ با بیان اینکه، «انتقال فرهنگی» و تداوم ارزشها میان نسلها، ضامنِ ثبات و انسجام هر جامعهای است، گفت: اما امروزه ما با پدیدهای بنیادین به نام «گسست بیننسلی» روبهرو هستیم؛ شکافی که فراتر از تفاوتهای سلیقهای، ناشی از گسست در «جهانبینی» و الگوهای زیستن است.
بیشتر بخوانید
وی افزود: تغییراتِ شتابان تکنولوژیک و نفوذ بیحدومرز فضای مجازی، قدرت نهادهای سنتی مانند خانواده، مسجد و مدرسه را در فرآیند «جامعهپذیری» تضعیف کرده است.
این کارشناس با اشاره به اینکه در گذشته، این نهادها متولیان اصلی معناسازی بودند، ابراز کرد: اما نسل جدید اکنون در «دهکده جهانی» رشد میکند و ارزشهای خود را از جریانهای فرهنگیِ فرامرزی وام میگیرد.
وی تصریح کرد: این وضعیت باعث شده نسل جوان با استانداردهای جهانیِ زیستن آشنا شود، در حالی که ساختارهای نهادی و سنتی جامعه ممکن است همچنان بر الگوهایِ زمانیِ گذشته پافشاری کنند.
ملکی با تاکید بر اینکه این شکاف، جامعه را به سمتِ نوعی «آنومی» یا هنجارگریزی سوق میدهد؛ وضعیتی که در آن هنجارهای پیشین کارایی خود را در حل مسائلِ جاری از دست دادهاند، عنوان کرد: در این شرایط، نسل جدید لزوماً ارزشهای اخلاقی را رد نمیکند، بلکه آنها را با منطقِ «منفعتگرایی» و «فردگرایی» بازتعریف میکند.
وی اضافه کرد: برای مثال، مفهوم «موفقیت» از «ثبات شغلی و تعهد بلندمدت» (ارزشِ نسل گذشته) به «خودشکوفایی، انعطافپذیری و تجربهگرایی» (اولویتِ نسل جدید) تغییر مسیر داده است.
این کارشناس با تاکید بر اینکه این تفاوتها زمانی به یک «مسئله اجتماعی» بحرانی بدل میشود که مجاریِ گفتگو بین نسلها مسدود شود، گفت: وقتی نسل قدیم، جوانان را به «بیمسئولیتی» متهم کرده و نسل جدید، بزرگترها را به «فهمناپذیری» متهم میسازد، «سرمایه اجتماعی» بهشدت دچار فرسایش میشود. وی یادآور شد: در چنین فضای قطبیشدهای، اعتمادِ عمومی که چسبِ اتصالدهندهیِ اعضای جامعه است آسیب میبیند و شکافهای عمیقتری پدید میآید.
ملکی تصریح کرد: راهکارِ جامعهشناختی برای عبور از این بحران، فراتر از نصیحتهای کلیشهای است؛ جامعه نیازمندِ «مدارا» و به رسمیت شناختنِ تفاوتهای نسلی است.
وی با بیان اینکه نهادهای اجتماعی باید بهجای تقابل یا سرکوب، بسترهایی برای گفتگویِ برابر ایجاد کنند، ادامه داد: اگر خردِ انباشته نسلهای پیشین با پویایی و نوگراییِ نسلِ جدید ترکیب شود، این شکافِ تهدیدآمیز میتواند به فرصتی برایِ بازسازی ساختارها و نوسازیِ جامعه تبدیل شود تداومِ حیاتِ جمعی، در گروِ این تعاملِ خلاق و پذیرشِ تغییر است.
انتهای خبر/