امام سجاد علیهالسلام نیایش تمدن را ساخت
به گزارش خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «موجرسا»؛ پس از واقعه جانسوز کربلا، جامعه اسلامی در یکی از حساسترین و خفقانآورترین برهههای تاریخی خود قرار گرفت؛ دورانی که بنیامیه با تمام توان میکوشیدند تا با ارعاب، تحریف و ترویج انحطاط اخلاقی، هرگونه یادآوری از اسلام ناب و خاندان رسالت را از اذهان بزدایند.
بیشتر بخوانید
در این فضای سنگین که هر حرکتی با تهدید حذف فیزیکی روبهرو بود، امام سجاد (ع) با درک عمیق از رسالت خویش، راهبردی فراتر از عبادت فردی برگزیدند. ایشان با تکیه بر زبان نیایش و بهرهگیری از دعا به عنوان رسانهای پویا و مصون از آسیب، نهتنها اصول اعتقادی، فکری و سیاسی تشیع را صیانت کردند، بلکه بستر لازم برای شکوفایی علمی و تمدنی در نسلهای بعد را نیز فراهم ساختند. در این میان، صحیفه سجادیه بهویژه دعای مکارم الاخلاق، بهعنوان گنجینهای ماندگار، نقش محوری در بازسازی هویت جمعی، تقویت امید و تربیت نسلی پویا برای نیل به تمدن نوین اسلامی ایفا کرده است.
امام سجاد با دعا، تاریخ را ساخت
معصومه مقدم، طلبه هیدجی در گفتگو با خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «موجرسا»؛ گفت: پس از فاجعه کربلا، جهان اسلام در تاریکترین و خفقانآورترین دورهی تاریخ ۲۵۰ سالهی امامت فرو رفت.
وی با بیان اينکه سیطره بیچون و چرای بنیامیه، اختناق گسترده، ترویج انحطاط اخلاقی و ارعاب عمومی، ساختار روحی و فکری جامعه را تا مرز اضمحلال پیش برده بود، افزود: در چنین شرایطی که هیچ امامی با چنین حجمی از تنهایی و تضییق مواجه نبوده است، امام سجاد (ع) رسالت خود را در قامتی فراتر از یک عابد منزوی، بلکه بهمثابه یک رهبر حکیم و سیاستمدار الهی آغاز کردند.
طلبه هیدجی با توضیح اینکه استراتژی حضرت بر سه محور بنیادین استوار بود، تصریح کرد: نخست، صیانت از اصول و حقایق اسلام راستین در برابر هجمه سلاطین جور؛ دوم، کادرسازی فکری و تجدید حیات معنوی جامعه ازدسترفته و سوم، تبیین دقیق جایگاه اصیل اهلبیت (ع) به عنوان جانشینان حقیقی پیامبر اکرم (ص).
وی با بیان اینکه ابزار راهبردی حضرت برای نیل به این اهداف، بدون برانگیختن حساسیتهای دستگاه جاسوسی اموی، پناه بردن به زبان نیایش بود، اظهار کرد: دعا برای امام سجاد (ع) یک تاکتیک دفاعی صرف نبود، بلکه رسانهای پویا برای بیان تندترین مفاهیم سیاسی، عمیقترین مباحث کلامی و دقیقترین اصول تربیتی در پوشش تضرع به درگاه الهی محسوب میشد.
مقدم خاطرنشان کرد: این راهبرد هوشمندانه، ضمن مصون ماندن از حذف فیزیکی، بستر را برای انقلاب علمی امام باقر (ع) و امام صادق (ع) در دهههای بعد مهیا کرد و نشان داد که چگونه میتوان در سختترین شرایط، با صبر استراتژیک، بنیانگذار نهضت بازسازی درونی یک تمدن شد.
امام سجاد علیهالسلام با صحیفه، جامعه را بازسازی کرد
لیلا مرسلی، کارشناس مسائل مذهبی در گفتگو با خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «موجرسا»؛ گفت: صحیفه سجادیه که در میان بزرگان معارف اسلامی به «اخت القرآن»، «انجیل اهلبیت» و «زبور آل محمد» شهرت یافته، فراتر از یک مکتوب حدیثی، متقنترین و بااصالتترین میراث مکتوب برجایمانده از قرن اول هجری است.
وی افزود: این کتاب ارزشمند که بر اساس قواعد فقهالحدیثی و اعتراف علمای بزرگ شیعه و سنی از تواتر قطعی برخوردار است، مجموعهای جامع از نقشههای راه برای هدایت فرد و جامعه محسوب میشود.
کارشناس مسائل مذهبی با بیان اینکه اعتبار این متن به حدی است که علامه محمدتقی مجلسی بیش از ۶۰۰ طریق عالی و بیواسطه برای نقل آن ذکر کرده است، تصریح کرد: درک جایگاه تمدنسازی صحیفه، مشروط به فهم توان جامعهسازی اخلاقی و معنوی آن است. وی تأکيد کرد: امام سجاد (ع) با این ادعیه، جامعه سقوط کرده و مأیوس اسلامی را بازسازی کردند و به انسان آموختند که در سختترین شرایط سیاسی و روانی، ارتباط پیوسته خود با مبدأ هستی را حفظ کند و دچار خودباختگی نشود.
مرسلی با توضیح اینکه هندسه فکری صحیفه، ذهن انسان را از سطح مناجاتهای صوری به عمق مسئولیتپذیری اجتماعی و تمدنی ارتقا میدهد، اظهار کرد: امام خمینی (ره) و رهبر شهید انقلاب اسلامی همواره بر انس بنیادین با این متن تمدنساز تأکید داشتهاند، چراکه صحیفه یک منظومه کامل است که به مؤمن میآموزد با تکیه بر معرفت توحیدی، نقش فعال خود را در پهنه گیتی ایفا نماید و هرگز به وضع موجود قانع نباشد.
امام سجاد؛ اکملالایمان را از خدا خواست
فاطمه محمدیها، کارشناس مسائل مذهبی در گفتگو با خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «موجرسا»؛ گفت: در میان منظومه درخشان صحیفه سجادیه، دعای بیستم که به «دعای مکارمالاخلاق» شهرت دارد، بسان ستاره قطبی میدرخشد.
وی افزود: رهبر شهید انقلاب اسلامی این دعا را یک «درسنامه زندگی» تاموتمام نامیدهاند که بهویژه برای نسل جوان و تشکلهای دانشجویی، بهترین پادزهر در برابر دو آسیب بزرگ جامعه یعنی «انفعال» و «انحراف» است.
کارشناس مسائل مذهبی تأکید کرد: انفعال ناشی از ناامیدی و احساس بنبست و انحراف ناشی از التقاطهای فکری و سستی مبانی اعتقادی، همواره دو تهدید جدی در محیطهای نخبگانی بودهاند.
وی متذکر شد: امام سجاد (ع) این دعا را با فرازی تکاندهنده آغاز میفرمایند: «اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ، وَ بَلِّغْ بِإِیمَانِی أَکْمَلَ الْإِیمَانِ، وَ اجْعَلْ یَقِینِی أَفْضَلَ الْیَقِینِ، وَ انْتَهِ بِنِیَّتِی إِلَی أَحْسَنِ النِّیَّاتِ، وَ بِعَمَلِی إِلَی أَحْسَنِ الْأَعْمَالِ». در این عبارات، امام صِرفِ ایمان یا یقین را نمیخواهند، بلکه «اکملالایمان»، «افضلالیقین» و «احسنالاعمال» را طلب میکنند.
محمدیها با اشاره به اینکه این الگوی تربیتی به انسان میآموزد که هرگز به وضع موجود قانع نباشد و همواره قلههای کمال و فضیلت را هدف قرار دهد، تصریح کرد: روحیه بلندپروازی مثبت معنوی، دقیقاً همان چیزی است که رخوت و انفعال را از جامعه میزداید و پویایی همیشگی را تضمین میکند.
وی متذکر شد: برای تشکلهای دانشجویی، تمسک به این دعا به معنای اتخاذ رویکردی فعال، امیدوارانه و مبتنی بر اصول مستحکم فکری است که میتواند آنان را در مسیر تحقق تمدن نوین اسلامی یاری رساند.
بررسی ابعاد مختلف رویکرد امام سجاد (ع) در دوران اختناق اموی نشان میدهد که ایشان با هوشمندی تمام، از نیایش بهعنوان مؤثرترین ابزار برای تداوم جریان امامت و جامعهپردازی بهره بردند. صحیفه سجادیه، بهویژه دعای مکارمالاخلاق، نه صرفاً مجموعهای از ادعیه، بلکه نقشه راهی جامع برای تعالی فردی و اجتماعی است که با تأکید بر کمالخواهی، یقینافزایی و مسئولیتپذیری، روح امید و پویایی را در کالبد جامعه دمید.
این میراث گرانسنگ، با الهامبخشی به نسلهای بعد از جمله زمینهساز انقلاب علمی امام باقر و امام صادق (ع) شد و امروز نیز بهعنوان یکی از ارکان فکری و تربیتی برای نیل به تمدن نوین اسلامی، بهویژه برای نسل جوان و تشکلهای دانشجویی، چراغ راهی روشن در برابر انفعال و انحراف به شمار میآید.
انتهای خبر/