دولت سود بیزحمت را مالیات ببندد
به گزارش گروه اقتصادی پایگاه خبری تحلیلی «موجرسا»؛ گاهی ارزش یک زمین در یک بازه زمانی و در نتیجه فعالیت اجتماعی جامعه افزایش مییابد، نه به دلیل زحمت مالک. مالک بدون هیچ هزینه یا تلاشی، از رشد قیمت زمین سود میبرد و این نوع درآمد، در اصل «رانت زمین» محسوب میشود.
بیشتر بخوانید
برای ادامه بحث، باید با دو نوع مالیات مستقیم آشنا شویم: مالیات بر ثروت که بر اساس دارایی، بدون توجه به فعالیت فرد وضع میشود و مالیات بر فرآیند خلق ثروت که بر فعالیت و زحمت تولیدکننده اعمال میشود. در نوع اول، فرد بدون زحمت و تنها از طریق احتکار و استفاده از بستر اجتماعی به ثروت میرسد، اما در نوع دوم، فرد زحمت کشیده و معمولاً مشمول مالیات میشود. مسکن باید برای زندگی در نظر گرفته شود، نه ابزاری برای ثروتاندوزی سوداگران. زمین کالایی بدون جایگزین است و بیشترین هزینه ساختمان مربوط به زمین است، بنابراین مدیریت شهری باید با قوانین جدی، جلوی سوداگری و احتکار زمین را بگیرد. این اقدام، مؤثرتر و ملموستر از کنترل قیمت مصالح ساختمانی است.
استفاده از مالیات بر ارزش زمین (LVT) بهترین راهحل منطقی برای عرضه زمین به جامعه است. زمین بهخودیخود ارزشی ندارد و با تلاش همگان به ارزش میرسد؛ بنابراین شایسته است حق جامعه از این ارزش دریافت شود. برای نمونه، در شهر سیدنی که مالیات بر زمین اخذ میشود، رشد اقتصادی بخش مسکن ۱۱۵ درصد بوده، در حالیکه در ملبورن با نرخ مالیات بر زمین صفر، این رقم فقط ۱۰ درصد است. مالیات بر زمین سادهترین، شفافترین و عادلانهترین مالیات است و به نفع جامعه، بهویژه محرومان، خواهد بود.
در شهر «اویل سیتی» پس از اجرای مالیات بر ارزش افزوده زمین، ساخت و ساز مسکن ۵۹ درصد افزایش یافت، در حالیکه در شهر فرانکلین بدون این طرح، ۲۶ درصد کاهش داشت. در شهرهایی که تصمیمگیریها سیاسی و غیراقتصادی است، هزینهها از بودجه عمومی افزایش مییابد. تاکنون بیش از ۷۰۰ شهر بزرگ جهان از این روش بهره بردهاند و نتایج مثبتی در آبادانی، اشتغال، بهرهوری و کنترل قیمت مسکن دیده شده است. تأکید میشود که هیچ زمینی نباید از مالیات معاف باشد، تنها درصد آن میتواند متغیر باشد. همچنین این مالیات به رونق بخش تولید و صنعت نیز کمک میکند. این تئوری ۲۵۰ سال سابقه در جهان دارد.
هدف اصلی از این طرح، جلوگیری از سفتهبازی و تنظیم بازار است و در اولویت بعدی، تأمین درآمد با فشار کمتر بر مردم قرار دارد. دلیل اصلی عدم اجرای آن در بسیاری از شهرها، نگاه نئوکلاسیک به سرمایه (کار و سرمایه) است که هنوز این واقعیت را انکار میکند. مالیات بر ارزش زمین به معنای ملیکردن خود زمین نیست، بلکه به معنای ملیکردن بهره اقتصادی آن است. در برخی موارد، امکان جایگزینی سایر مالیاتها و عوارض کسب و کار با این مالیات وجود دارد. این طرح یک شعار نیست، بلکه واقعیتی عادلانه برای جامعه است.
بر اساس بند ۲ ماده ۱۰۷ وظایف شوراها، شوراها موظف به بررسی کمبودها و نارساییهای اجتماعی، عمرانی و اقتصادی و ارائه پیشنهاد به مراجع بالاتر هستند. همچنین قوانین ساماندهی بازار زمین و مسکن مصوب ۱۰/۲/۱۴۰۳، ماده ۱۵ همان قانون و ماده ۵۴ مکرر اصلاحی ۱۴۰۳/۲/۱۰، ابزارهای مناسبی برای پیگیری این طرح در ایران فراهم میآورند.
نویسنده: محسن برجی، کارشناس ارشد مدیریت شهری.
انتهای خبر/