لبیک یک ملت در برابر نقشههای دوگانه دشمن
به گزارش خبرنگار گروه سیاسی پایگاه خبری تحلیلی «موجرسا»؛ در روزهای سخت و سرنوشتساز جنگ رمضان، دشمن میکوشید ضربهای دوگانه بر پیکر کشور وارد کند؛ از یک سو با حملات و ترور فرماندهان در میدان نبرد و از سوی دیگر با تلاش برای ایجاد آشوب در شهرها و تضعیف روحیه عمومی.
بیشتر بخوانید
تصورشان این بود که اگر خیابانها ملتهب شود، جبههها نیز سست خواهد شد. اما مردم آگاه ایران از همان لحظات نخست انتشار خبر شهادت رهبر مجاهد، بهخوبی اهداف دشمن را تشخیص دادند و پیش از آنکه فتنهای شکل بگیرد، با حضوری آگاهانه در میادین پاسخ خود را دادند.
آنچه در شهرها شکل گرفت، صرفاً تجمعی ساده نبود؛ موجی از ایمان و ایستادگی بود، مردم با پرچمها و تصاویر شهدا، لبیکی عملی به ندای رهبری دادند و بار دیگر با آرمانهای انقلاب و خون شهیدان تجدید عهد کردند.
این حضور، روحیهای تازه به رزمندگان بخشید و نشان داد که پشت جبهه همچنان استوار ایستاده است.
دشمن که چشم به آشوب دوخته بود، با دریایی از همبستگی رو به رو شد و نقشههایش نقش بر آب شد.
میدان و خیابان در کنار هم معنا یافتند؛ یکی صحنه نبرد و دیگری پشتوانه آن. همین پیوند عمیق میان مردم و رزمندگان بود که ورق را برگرداند و دشمن را در رسیدن به اهدافش ناکام گذاشت.
در این راستا خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی «موجرسا» گفتگویی با حجتالاسلام علی ناصر، مسئول شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی زنجان و یکی از میداندران اصلی تجمعات شبانه شهر زنجان انجام داده که شرح این گفتگو را در ادامه میخوانید؛
موجرسا: نقش شما در میدان چه بود؟
یکی از میداندران تجمعات شبانه شهر زنجان : بنده علی ناصر هستم، مسئول شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی استان زنجان، با توجه به حساسیت ایام پس از شهادت رهبر انقلاب، شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی زنجان در قامت بازوی اجرایی برنامههای مذهبی، مدیریت تجمعات شبانه در میادین شهر را بر عهده گرفته است.
این شورا با بهرهگیری از ظرفیتهای زیرساختی و تدوین برنامههای محتوایی، نقشی کلیدی در راهبری تجمعات مردمی ایفا میکند تا هماهنگی لازم میان برنامههای ملی و اجرایی در سطح استان برقرار شود.
موجرسا: میدان از کجا شروع شد؟ نخستین اقدام چه بود و چه کسانی زودتر از بقیه وارد میدان شدند؟
زنجان در سوگ سحرگاهی؛ شهر با خبر شهادت بیدار شد
ناصر: با اعلام خبر شهادت رهبر انقلاب در ساعات پیش از اذان صبح، زنجان در فضایی آکنده از اندوه بیدار شد.
مردم شهر در واکنشی خودجوش و سریع، راهی میدان انقلاب شدند و این میدان در مدت کوتاهی به کانون تجمعات مردمی تبدیل شد.
حضور گسترده شهروندان که از حس عمیق همبستگی و خونخواهی سرچشمه میگرفت، با هماهنگی شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی به راهپیماییها و آئینهای عزاداری در مسیر امامزاده و میادین اصلی شهر گسترش یافت.
این موج سوگ و همدلی تنها به مرکز شهر محدود نماند و تا روستاهای بزرگ استان امتداد پیدا کرد؛ حضوری که نشان داد مردم زنجان با وجود فشارها و پیچیدگیهای جنگ، همچنان استوار بر آرمانهای انقلاب ایستادهاند.
بعثت مردم؛ پاسخ تاریخی ملت به نقشه دشمن
موجرسا: چه چیزی باعث شد میدان از یک حضور اولیه به تجمعی مستمر تبدیل شود؟
یکی از میداندران تجمعات شبانه شهر زنجان: روزهای نخستین شهادت، اگرچه با بهت و اندوه همراه بود، اما دشمن در محاسبات خود فراموش کرده بود که با ملتی مواجه است که میراثدار خون امام و شهداست. نقشه شوم دشمن برای ایجاد التهاب و براندازی پس از شهادت رهبر و سرداران، در برابر حضور آگاهانه و زمانشناسانه مردم، نقش بر آب شد.
ملت با حضور پرشور در میدانها و تشکیل قرارگاههایی نظیر «سیدالشهدای انقلاب»، وفاداری و غیرت ملی خود را به نمایش گذاشتند. این بیداری هوشمندانه، همان «بعثت مردم» است که به فرمایش امام شهید، تضمینکننده آینده انقلاب است.
هماهنگی میان نهادها، فرماندهان و مردم، جلوهای از وحدت و اقتدار بود تا ثابت شود امنیت شهرها در دستان مردم و پیروزی جبههها در دستان رزمندگان است. این حماسه که تکراری از عاشوراست، گواهی بر زنده بودن مکتب روحالله است و باید به حرکتی مستمر بدل گردد.
موجرسا: میدان عملاً چگونه مدیریت و هماهنگ میشد؟
ناصر: در مدیریت میدان، با تشکیل قرارگاهی به هدایت نماینده ولیفقیه در استان و با همکاری شورای هماهنگی، هماهنگیهای لازم میان دستگاهها شکل گرفت و مسئولیت عملیاتی میدان نیز بر عهده نیروهای سپاه قرار گرفت. با توجه به شرایط و ملاحظات امنیتی، حضور و سازماندهی این نیروها نقش مؤثری در پیشبرد برنامهها داشت و بسیاری از اقدامات با برنامهریزی دقیق همین مجموعه اجرا شد. اما آنچه بیش از هر چیز به این برنامهها جلوه و اثرگذاری بخشید، حضور گسترده و پرشور مردم بود.
مردم با در دست داشتن پرچمها و تصاویر امام خمینی(ره)، مقام معظم رهبری و شهدای انقلاب، فضای میدان را سرشار از شور و همبستگی کردند. پس از شهادت آن بزرگوار نیز همین حضور مردمی موجب تقویت روحیه عمومی و ایجاد آرامش و طمأنینه در جامعه شد. در کنار این حضور، برای جلوگیری از یکنواختی برنامهها، مردم خودجوش موکبهایی برپا کردند که با فعالیتهای فرهنگی، تبیینی و پذیراییهای ساده، به پویایی و شور بیشتر میدان کمک شایانی کرد.
حضور مردم؛ معنابخش انقلاب اسلامی
موجرسا: چه کنشگرانی در شکلگیری و تداوم میدان موثر بودند؟
یکی از میداندران تجمعات شبانه شهر زنجان: میدانداران اصلی این عرصه بیتردید مردم بودند؛ همان مردمی که از آغاز شکلگیری انقلاب اسلامی، ستون اصلی پایداری و اقتدار این نظام به شمار میآیند.
انقلاب اسلامی نیز بر پایه همین حضور مردمی معنا پیدا کرد و امام خمینی(ره) بارها تأکید کردند که جمهوری اسلامی بر اراده و مشارکت مردم استوار است.
مردم با درک جایگاه رهبری و اهمیت پشتیبانی از ولایت فقیه، در مقاطع مختلف نشان دادهاند که برای حفظ عزت و اقتدار نظامی که با خون هزاران شهید به دست آمده است، در میدان حضور خواهند داشت.
در این میدان نیز اقشار مختلف جامعه از جمله علما و اساتید حوزه و دانشگاه، دانشجویان، طلاب، کسبه و بازاریان و جوانان نقشآفرینی کردند و هر کدام به سهم خود در تقویت فضای اجتماعی و فرهنگی این حرکت مؤثر بودند.
در کنار مردم، چهرههای اثرگذار فرهنگی همچون مداحان، شاعران و سخنرانان نیز نقش مهمی در ایجاد شور و انگیزه داشتند. اشعار و مرثیهخوانیها و همچنین سخنرانیهای روشنگرانه، فضای برنامهها را پرنشاطتر کرده و در افزایش مشارکت مردمی تأثیر قابل توجهی داشت.
همچنین با برنامهریزی انجامشده، در دو ماه نخست هر شب یک یا دو مجموعه از هیئات، مساجد، تشکلهای مردمی یا حتی برخی ادارات با برگزاری تجمع و حرکت جمعی به میدان ملحق میشدند که این تنوع برنامهها موجب پویایی بیشتر اجتماعات شد.
در این میان، موکبداران نیز نقش مهمی ایفا کردند. این موکبها که گاه توسط هیئات، نهادها یا حتی خانوادهها برپا میشدند، علاوه بر پذیرایی ساده، برنامههای فرهنگی و تبیینی نیز ارائه میدادند و به افزایش شور و همدلی میان مردم کمک میکردند.
حمایت خیران و مشارکتهای مردمی نیز باعث تقویت این فعالیتها شد. در کنار همه اینها، رسانهها بهویژه صدا و سیما و رسانههای محلی با پوشش گسترده برنامهها، نقش مهمی در انعکاس این حضور پرشور و تقویت بازتاب اجتماعی آن ایفا کردند.
مردم؛ مخاطب و خالق اصلی اقتدار
موجرسا: مردم چگونه در میدان حضور پیدا میکردند؟ چه زمانی از مخاطب به مشارکت کننده تبدیل شدند؟
ناصر: مخاطب اصلی این حرکت، مردم بودند و خودِ مردم بهخوبی درک کرده بودند که اصلِ حضور، اثرگذار است.
حتی اگر فردی هیچ مسئولیتی بر عهده نداشت و تنها ۱۰ دقیقه یا یک ساعت در میدان میایستاد، همین حضور پیامآور اقتدار و همبستگی بود.
این اثرگذاری زمانی چند برابر میشد که مردم با در دست داشتن پرچم مقدس جمهوری اسلامی ایران و تصاویر امام خمینی (ره)، رهبر معظم انقلاب و شهدای گرانقدر، جلوهای باشکوه به اجتماعات میبخشیدند.
تصاویر شهدای اخیر و سرداران شهید نیز روح تازهای در میدان میدمید و فضا را سرشار از معنا میکرد.
حضور مردم، حتی بدون برنامه جانبی، برای دشمن هراسآور بود؛ چراکه نمایش وحدت ملی بزرگترین مانع تحقق نقشههای تفرقهافکنانه است.
در کنار اجتماعات میدانی، کاروانهای خودرویی نیز شکل گرفت که با وجود مشکلات اقتصادی، مردم ساعتها وقت میگذاشتند و با شور و علاقه شرکت میکردند.
اصناف مختلف هم هر شب با برپایی موکبها به خدمترسانی میپرداختند و جلوهای از همدلی اجتماعی را به نمایش میگذاشتند.
در حوزه نظم و خدمات نیز گروههای خودجوش مردمی نقشآفرین شدند؛ جوانانی که داوطلبانه برای راهنمایی جمعیت و حفظ نظم حضور مییافتند.
حتی کودکان و نوجوانان با پرچمها و کاروانهای کوچک خود، خانوادهها را به میدان میآوردند و شور مضاعفی ایجاد میکردند.
این حضور گسترده و خودجوش، سرمایهای اجتماعی بود که به برکت ایمان مردم و خون شهدا، تداوم یافت و نقشههای بدخواهان را ناکام گذاشت.
نقشآفرینی نهادها؛ همافزایی برای اهداف مشترک
موجرسا: عناصر اصلی میدان چه بودند و این میدان با چه اجزایی تشکیل شده است؟
یکی از میداندران تجمعات شبانه شهر زنجان: در برگزاری چنین برنامههایی، هماهنگی میان دستگاهها و نهادهای مختلف امری ضروری و تعیینکننده است.
در این میان، شهرداری نقش مهمی در آمادهسازی فضا، ساماندهی میدان و فضاسازی تبلیغی در سطح شهر ایفا کرد و با فراهم کردن زیرساختهای لازم، بستر حضور پرشور مردم را مهیا ساخت.
در کنار آن، مجموعه سپاه، نهادهای فرهنگی و تبلیغی و همچنین شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی نیز هر کدام به سهم خود در پیشبرد برنامهها نقشآفرین بودند.
شورای هماهنگی با استفاده از ظرفیتها و امکانات موجود، بهویژه در زمینه توزیع اقلام فرهنگی همچون پرچمهای جمهوری اسلامی ایران و تصاویر امام خمینی (ره)، مقام معظم رهبری و شهدای گرانقدر، اقدامات گستردهای انجام داد؛ بهگونهای که در ابتدای برنامهها دهها هزار پرچم و تمثال در میان مردم توزیع شد و در مناسبتهای مختلف نیز این روند ادامه یافت.
اما آنچه بیش از همه به این اجتماعات معنا و قداست بخشید، یاد و اثر خون شهدا بود. پرچم جمهوری اسلامی برای مردم تنها یک نماد نبود، بلکه نشانهای از هویت، ایستادگی و فداکاری بود.
حتی بسیاری از جوانانی که شاید پیشتر نگاه متفاوتی داشتند، اینبار با شوق و افتخار به دنبال پرچم بودند تا آن را در دست بگیرند و در میان جمعیت به اهتزاز درآورند؛ گویی این پرچم یادآور ایثار رهبرانی بود که برای عزت و امنیت این سرزمین از جان خود گذشتند.
اشعار خودجوش؛ جویبار جاری احساس در میدان
موجرسا: عوامل مختلف مانند برنامه، نمادها، محتوا، شعار و سخنرانی چه نقشی در میدان داشتند؟
ناصر: در شکلگیری و تداوم این اجتماعات مردمی، عوامل فرهنگی و هنری نیز نقش قابل توجهی داشتند.
اشعار خودجوش شاعران، مرثیهخوانیها و اجرای برنامههای مداحان برجسته، فضای میدان را سرشار از شور و احساس میکرد و به تقویت روحیه جمعی مردم کمک میکرد. حضور و همراهی مداحان شناختهشدهای همچون حاج مهدی رسولی، حاج محمود کریمی، محسن طاهری و دیگر مداحان و حتی برخی خوانندگان، تأثیر قابل توجهی در جریانسازی فرهنگی داشت. بسیاری از نماهنگها و آثار تولیدشده در این فضا، بازتاب گستردهای در رسانهها پیدا کرد و حتی در میان ایرانیان خارج از کشور نیز مورد توجه قرار گرفت.
در زنجان نیز با بهرهگیری از ظرفیت شاعران برجسته استان، تلاش شد تا اشعار و محتواها با دقت و هماهنگی بیشتری انتخاب شود.
در این مسیر، مجموعههایی مانند جامعه مداحان، بسیج مداحان و شورای هیئات مذهبی در برنامهریزی، زمانبندی و دعوت از مداحان نقش داشتند.
البته در چنین حرکتهای مردمی، طبیعی است که گاهی دیدگاهها و سلیقههای متفاوتی نیز مطرح شود؛ اما همین تنوع دیدگاهها در مجموع به پویایی و شور بیشتر این اجتماعات کمک کرده است.
مشارکت داوطلبانه؛ سوخت موتور برنامههای مردمی
موجرسا: هزینههای اصلی میدان چه بودند؟ منابع اصلی تامین این منابع مالی چه بود؟ و چه چیزی باعث اعتماد مالی میشد؟
یکی از میداندران تجمعات شبانه شهر زنجان: در برگزاری این اجتماعات، همکاری و همافزایی میان نهادهای مختلف نقش مهمی در فراهم شدن زیرساختها داشت. شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی اگرچه از نظر مالی بودجه مستقلی در اختیار ندارد، اما تمام ظرفیتهای خود را برای پشتیبانی از برنامهها به کار گرفت.
از جمله مهمترین این امکانات، فراهم کردن سیستمهای صوتی و هماهنگیهای اجرایی بود تا برنامهها با کیفیت و نظم مناسب برگزار شود.
در کنار آن، شهرداری نیز نقش قابلتوجهی در آمادهسازی فضا، ایجاد جایگاه و فضاسازی محیطی ایفا کرد و در برخی موارد از موکبها نیز حمایتهایی انجام داد.
مجموعه سپاه، سازمان تبلیغات اسلامی، اوقاف و دیگر نهادهای فرهنگی نیز هر یک با توجه به ظرفیتها و مسئولیتهای خود در پشتیبانی برنامهها مشارکت داشتند.
حتی برخی مدیران دستگاهها که وظیفه مستقیم در این حوزه نداشتند، با استفاده از اعتبارات فرهنگی مجموعه خود کمکهایی برای تأمین اقلام فرهنگی و پشتیبانی برنامهها انجام دادند.
در این میان، نقش اصلی همچنان بر عهده مردم بود. بسیاری از موکبها به صورت کاملاً مردمی اداره میشد و هزینههای آن از طریق کمکهای داوطلبانه تأمین میشد.
مردم وقتی نتیجه این کمکها را در خدمترسانی به دیگران میدیدند، با انگیزه بیشتری مشارکت میکردند و همین روحیه همدلی و مشارکت مردمی، پشتوانه اصلی تداوم این برنامهها بود.
غیبت برخی مسئولان؛ خلأ که مردم احساس کردند
موجرسا: مهمترین مسائل، خطاها و آسیبهای میدان چه بود و چه چیزی میدان را تضعیف میکرد؟ و چه کارهای نباید انجام میشد؟
ناصر: یکی از نواقصی که در برخی از این اجتماعات به چشم میآمد، کمرنگ بودن حضور برخی مسئولان در کنار مردم بود.
در حالی که بسیاری از افراد، چه به صورت شخصی و چه به دلیل مسئولیتهای سازمانی، خود را موظف میدانستند در میدان حضور داشته باشند، انتظار عمومی این بود که مدیران و مسئولان نیز به شکل منظمتر و ملموستری در کنار مردم دیده شوند. مردم بهخوبی حضور یا عدم حضور مسئولان را درک میکنند و این مسئله در افکار عمومی تأثیرگذار است.
در همان مقطع، نگرانیهایی مانند افزایش تورم و مشکلات معیشتی نیز ذهن جامعه را درگیر کرده بود، طبیعی بود که مردم انتظار داشته باشند مسئولانی که در حوزه اقتصاد و معیشت نقش مستقیم دارند، در چنین فضاهایی حضور پیدا کنند و با گفتوگو و تبیین، به پرسشها و دغدغههای مردم پاسخ دهند.
حضور و توضیح صریح مسئولان میتوانست بسیاری از ابهامات را برطرف کند و اعتماد عمومی را تقویت کند.
از سوی دیگر، در برخی موارد تلاشهایی برای ایجاد دوگانگی و تفرقه میان مردم صورت گرفت؛ افرادی که با طرح شعارهای ظاهراً مطالبهگرانه سعی داشتند فضای اجتماع را به سمت اختلاف سوق دهند.
اما هوشیاری و بصیرت مردم باعث شد این تلاشها نتیجهای نداشته باشد و وحدت و همدلی جامعه حفظ شود.
برنامهریزی دقیق؛ شرط لازم برای اثربخشی
موجرسا: اگر بخواهید این تجربه را آموزش دهید یا در میدان دیگر تکرار کنید چه الگویی ارائه میدهید؟
یکی از میداندران تجمعات شبانه شهر زنجان: تجربه این اجتماعات نشان داد که در مواجهه با حوادث و رویدادهای مهم، سرعت عمل در تصمیمگیری و هماهنگی میان نهادهای مسئول بسیار تعیینکننده است.
اگر احساس شود حادثهای در حال شکلگیری است یا رخدادی به وقوع پیوسته، باید از همان لحظات ابتدایی، مجموعههای اثرگذار گرد هم بیایند و با همافزایی و هماندیشی، برای مدیریت میدان برنامهریزی کنند.
یکی از آسیبهایی که در برخی مقاطع مشاهده شد، تأخیر در آغاز برنامهریزی و واگذار کردن شرایط به گذر زمان بود؛ در حالی که این تعلل باعث شد بخشی از ظرفیت اجتماعات تحت تأثیر قرار گیرد و فرصتهای مهم از دست برود.
بر همین اساس، ضروری است که در چنین شرایطی از همان روز نخست، مدیریت واحدی شکل بگیرد و در کنار آن، کمیتههای تخصصی و اجرایی برای بخشهای مختلف تعریف شوند.
تقسیم کار روشن، هماهنگی منسجم و برنامهریزی دقیق، هم به کیفیت اجرای برنامهها کمک میکند و هم رضایت مردم، موکبداران و عوامل اجرایی را افزایش میدهد. هرچه این انسجام بیشتر باشد، زمینه برای حضور گستردهتر و پرشورتر مردم نیز فراهمتر خواهد شد.
هماهنگی؛ کلید ثمر بخشی برنامهها
موجرسا: مهمترین تصمیم مدیریتی شما در تثبیت میدان چه بود؟
ناصر: بر اساس تجربه سالهای گذشته، هر زمان که مجموعههای فعال و افراد باتجربه شهر با هماهنگی نهادهای اثرگذار در کنار یکدیگر قرار گرفتهاند، برنامهریزیها ثمربخشتر و نتیجه کار مؤثرتر بوده است. در این دوره نیز شورای هماهنگی در چند محور نقش مهمی ایفا کرد؛ از جمله حضور و ورود بهموقع در ساعات ابتدایی مراسم، ساماندهی و تأمین سیستم صوتی که در موفقیت هر برنامهای بسیار تعیینکننده است و همچنین فراهم کردن زمینه حضور هیئات، تشکلها، موکبها و حتی برخی گروههای فعال در روستاها که به پویایی بیشتر اجتماعات کمک کرد.
در کنار این اقدامات، تلاش شد در حوزه محتوایی نیز پیشنهادها و نظرات لازم ارائه شود؛ هرچند در برخی موارد، ورودهای غیرکارشناسی و بدون هماهنگی، از کیفیت مطلوب برنامهها کاست.
تجربه این ایام نشان داد که برای برگزاری بهتر چنین مراسمی، باید از ابتدا مسئولیت هر بخش بهصورت روشن مشخص شود؛ از مسئول صوت و اجرا گرفته تا مسئول محتوا، موکبها و خدماترسانی. با وجود همه تلاشها، هنوز ظرفیتهای فراوانی برای ارتقاء برنامهها وجود دارد تا هم در حوزه تبیین و هم در ایجاد شور، نظم و حتی پذیراییهای ساده، خدماتی در شأن مردم ارائه شود.
تقسیم کار دقیق؛ ستون فقرات مدیریت میدان
موجرسا: میدان در عمل با چه ساز و کارهایی مدیریت میشد؟
ناصر: برای آنکه یک میدان مردمی، اثرگذار و مفید باشد، وجود یک ساختار شورایی و تقسیم کار دقیق کاملاً ضروری است. تجربه نشان داده است که بدون تشکیل کمیتهها و کارگروههای تخصصی، نمیتوان از همه ظرفیتها بهدرستی استفاده کرد.
از همین رو، لازم است از ابتدا گروههای مشخصی برای بخشهای مختلف تعیین شوند؛ گروهی برای طراحی و تولید محتوا، گروهی برای انتخاب سخنرانان، گروهی برای هماهنگی با مداحان، گروهی برای دعوت از گروههای سرود و همچنین گروهی برای ساماندهی جایگاه و امور اجرایی میدان.
یکی از نواقصی که در این ایام بهروشنی دیده شد، مسئله جایگاه مراسم بود؛ موضوعی که با وجود گذشت زمان طولانی، هنوز به شکلی در شأن مرکز استان سامان نیافته است.
این ضعف در حالی است که برخی مجموعهها هم توان مالی و هم نیروی انسانی در اختیار دارند، اما به دلیل کمبود تجربه تخصصی در اجرای چنین برنامههایی، نتیجه مطلوب حاصل نشده است.
واقعیت این است که اجرای مراسم میدانی، دانش و تجربه خاص خود را میطلبد و باید از ظرفیت افراد متخصص در این عرصه استفاده شود.
امید است در برنامههای آینده، با برنامهریزی دقیقتر و استفاده از تجربههای موجود، این کاستیها برطرف شده و شأن و کیفیت مراسمها ارتقا پیدا کند.
نهادهای انقلابی؛ پشتیبانِ مردمیِ دلباخته رهبری
موجرسا: هماهنگی میان عوامل مختلف چگونه شکل گرفت؟
یکی از میداندران تجمعات شبانه شهر زنجان: در مدیریت این برنامهها، اصل بر کار جمعی و هماهنگی میان مجموعههای مختلف بوده و همچنان نیز همین رویکرد دنبال میشود.
با این حال، در این ایام مجموعه سپاه به دلیل توان میدانی، ظرفیت سازمانی و آمادگی لازم، پررنگترین حضور را در مدیریت و ساماندهی برنامهها داشته است.
البته دیگر نهادها و مجموعهها نیز هر یک متناسب با امکانات، نیرو و مسئولیتهای خود در صحنه حضور داشته و نقشآفرینی کردهاند. در کنار همه اینها، شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی نیز از نخستین ساعات آغاز این حرکت تا همین امروز، هم بر اساس وظیفه سازمانی و هم از سر تعهد دینی و انقلابی، در میدان حضور مؤثر و مستمر داشته است.
ضعف مدیریت اولیه؛ ریشه برخی ناهماهنگیها
موجرسا: کدام مداخله داخلی بیرونی و کدام مداخله مضر بود؟
ناصر: در مجموع، مداخلات مخرب و سازمانیافته در این برنامهها بسیار محدود و انگشتشمار بود و نمیتوان آن را بهعنوان یک مسئله جدی و فراگیر تلقی کرد.
با این حال، در برخی موارد معدود مشاهده میشد که افرادی با طرح برخی مطالبات، در روند طبیعی برنامهها اختلال ایجاد میکردند.
البته بخشی از این مطالبات ممکن بود ریشه در دغدغههای واقعی و حتی بحق داشته باشد، اما شیوه بیان و مدل مطالبه سرگری آنان مناسب این فضا نبود و همین امر گاهی موجب برهم خوردن نظم برنامه میشد.
در مواردی نیز هنگام سخنرانی برخی چهرههای ملی، این رفتارها به صورت سر و صدا یا حاشیهسازی بروز پیدا میکرد و تمرکز برنامه را تحت تأثیر قرار میداد.
در عین حال، مداخلات نهادی و سازمانی به آن معنا که بخواهد به شکل جدی به برنامهها آسیب بزند، وجود نداشت. آنچه بیشتر اثر منفی گذاشت، ضعف در مدیریت و ساماندهی اولیه بود؛ ضعفی که باعث میشد گاهی برخی مجموعهها احساس کنند باید مستقلاً وارد عمل شوند. با وجود این موارد، کلیت برنامهها مثبت، منظم و موفق ارزیابی میشود.
مدیریت واحد؛ نخستین درس تجربههای میدانی
موجرسا: اگر مدیر میدان دیگری بخواهد از تجربه شما استفاده کند سه توصیه مهم و اصلی شما چه خواهد بود؟
یکی از میداندران تجمعات شبانه شهر زنجان: نخستین توصیه آن است که همه این تجربیات بهصورت مکتوب ثبت و بازخوانی شود تا در موقعیتهای مشابه مورد استفاده قرار گیرد.
دوم و مهمتر از آن، تشکیل جلسهای فوری در همان ساعات ابتدایی وقوع هر حادثه است؛ حتی اگر این جلسه کوتاه باشد. مدیریت واحد و تقسیم کار شفاف از همان ابتدا، کلید موفقیت است.
باید مسئول هر بخش مشخص باشد؛ از جایگاه و سخنران تا پشتیبانی و امور میدانی. وقتی هر فرد بداند مسئول مستقیم چه کسی است، از تداخل و موازیکاری جلوگیری میشود.
بیتردید تجربههای میدانی ارزشمندترین سرمایه برای مدیریت موفقاند؛ سرمایهای که گاه از هر مدرک دانشگاهی اثرگذارتر است.
جمعبندی: مهمترین توصیه این است که میدان مردمی باید از دل اعتماد و حضور واقعی مردم شکل بگیرد، نه با دستور و اجبار.
باید فضا را برای مشارکت داوطلبانه، همدلی و ارتباط مستقیم مردم فراهم کرد و به ابتکارهای مردمی میدان داد.
آنچه نباید انجام داد، مصادره حرکت مردمی یا تبدیل آن به برنامهای صرفاً اداری و نمایشی است.
الگوی این میدان در یک جمله چنین است: «میدان وقتی زنده میماند که صاحب اصلی آن مردم باشند.»
گفتگو از فاطمه شیرینی.
انتهای خبر/