مباهله و کربلا صحنههای غیرت الهی است
به گزارش خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «موجرسا»؛ واقعه مباهله، اگرچه در سال نهم هجری و در تقابل با هيأت مسیحیان نجران رقم خورد، اما پیامهای آن هرگز به زمان وقوعش محدود نمانده است. این رویداد قرآنی، افزون بر اثبات حقانیت پیامبر اکرم (ص) و تبیین جایگاه رفیع اهل بیت (ع)، الگویی جاودان برای «حقیقتجویی»، «گفتوگوی عقلانی» و «مرزبندی روشن اعتقادی» ارائه میدهد.
بیشتر بخوانید
مباهله، جایگاه نفس رسولی علی (ع) را نشان داد
حجتالاسلام سعید مرادپور، امام جمعه ابهر، در گفتگو با خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «موجرسا»؛ گفت: غدیر و مباهله هر دو از رخدادهای بنیادین اسلاماند، اما کارکرد معرفتی آنها یکسان نیست. غدیر، روز اعلام ولایت، اکمال دین و تعیین مسیر امت پس از پیامبر است؛ روزی که قرآن فرمود: «الْیَوْمَ أَکْمَلْتُ لَکُمْ دِینَکُمْ» (مائده، ۳). ازاینرو، غدیر را میتوان روز هویتیابی امت دانست.
وی با بیان اینکه اگر غدیر نسبت امیرالمؤمنین علیهالسلام را با امت روشن میکند، مباهله نسبت او را با خود پیامبر نشان میدهد، افزود: در غدیر، علی علیهالسلام بهعنوان مولی معرفی میشود؛ اما در مباهله، قرآن او را «انفسنا» میخواند. آیه مباهله (آلعمران، ۶۱) پس از گفتگو با مسیحیان نجران نازل شد: «تَعَالَوْا نَدْعُ أَبْنَاءَنَا وَنِسَاءَنَا وَأَنْفُسَنَا...».
امام جمعه ابهر تصریح کرد: پیامبر اکرم (ص) در مقام تبیین عملی آیه، حسنین علیهماالسلام را ذیل «ابناءنا»، فاطمه زهرا سلاماللهعلیها را ذیل «نساءنا» و امیرالمؤمنین علیهالسلام را ذیل «انفسنا» آورد. این فضیلت، مقایسهای نیست، بلکه هویتی، اختصاصی و قرآنی است.
وی متذکر شد: برای روشنتر شدن، باید مراتب نسبت با پیامبر را بسنجیم: «صحبت» (همراهی ظاهری)، «اتباع» (پیروی عملی، انفال، ۶۴)، «معیت» (همراهی حقیقی در ایمان، فتح، ۲۹). آیه مباهله از همه فراتر است و علی علیهالسلام را مصداق «انفسنا» معرفی میکند. از همینرو، دو عنوان «نفسالرسول» و «زوجالبتول» در شناخت او اهمیت ویژه مییابند. عالمانی چون سید بن طاووس در «اقبال الاعمال» نقش مهمی در حفظ تفاصیل این واقعه داشتند.
مرادپور با توضیح اینکه مباهله را در نسبت با کربلا نیز میتوان فهمید، اظهار داشت: مباهله نشان داد اهل بیت نشانه صدق نبوتاند؛ عاشورا نشان داد فاصله گرفتن از این نشانهها، امت را تا مرز سقوط میکشاند.
وی با تأکيد بر اینکه مباهله فقط یادآور یک مناظره تاریخی نیست؛ روزی قرآنی در تبیین جایگاه اهل بیت است، متذکر شد: اگر غدیر نشان داد امام و صاحب امت کیست، مباهله نشان داد این امام در نسبت با پیامبر چه جایگاهی دارد: او نفس رسول خدا و زوج بتول است.
مباهله به مسلمانان ایستادگی میآموزد
حجتالاسلام داود شجاعی، رئیس اداره تبلیغات اسلامی شهرستان ابهر در گفتگو با خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «موجرسا»؛ ضمن تأکید بر اینکه واقعه مباهله نه یک رخداد صرفاً تاریخی، بلکه صحنهای برای اثبات حقانیت پیامبر اکرم (ص) و تبیین جایگاه رفیع اهل بیت (ع) است، گفت: پیام محوری این رویداد برای جامعه امروز، ایستادگی پس از اتمام حجت و توکل بر یاری الهی است.
وی سخنان خود را با اشاره به آیه ۶۱ سوره آلعمران، معروف به «آیه مباهله»، آغاز کرد و افزود: این آیه از سوی خداوند نازل شد تا پیامبر اسلام را برای مباهله با مخالفانی فراخواند که پس از بحث و استدلال، بر عقیده خود پافشاری میکردند.
رئیس اداره تبلیغات اسلامی شهرستان ابهر این آیه را یکی از روشنترین دلایل قرآنی بر منزلت اهلبیت(ع) توصیف کرد.
وی در تبیین پیشینه رویداد افزود: ماجرا به سال نهم هجری بازمیگردد، زمانیکه هیأتی از مسیحیان نجران برای گفتگو درباره حضرت عیسی(ع) نزد پیامبر آمدند. پس از آنکه بحثهای علمی به نتیجه نرسید، دستور الهی برای مباهله صادر شد.
شجاعی با اشاره به جزئیات حضور پیامبر در روز مباهله بیان داشت: در آن روز حساس، رسول خدا (ص) تنها چهار تن از نزدیکترین افراد خود را همراه آورد؛ حضرت علی (ع)، حضرت فاطمه زهرا (س)، امام حسن (ع) و امام حسین (ع). شجاعی تأکید کرد: این ترکیب، از نگاه مفسران شیعه و سنی، نشانه آشکاری از عصمت و منزلت بینظیر این پنج تن است.
وی خاطرنشان کرد: هنگامیکه مسیحیان نجران چهره مصمم پیامبر و همراهی اهل بیت (ع) را در آن صحنه جدی مشاهده کردند، از مباهله ترسیدند و عقب نشستند. نتیجه این رویداد، پذیرش مصالحه و پرداخت جزیه از سوی آنان بود.
رئیس اداره تبلیغات اسلامی شهرستان ابهر با اشاره به جایگاه این حادثه در منابع اسلامی اظهار داشت: مباهله نه فقط یک واقعه تاریخی، بلکه در آثار تفسیری شیعه و بسیاری از متون معتبر اهل سنت به عنوان نقطه عطفی در اثبات حقانیت اسلام و اهل بیت (ع) ثبت شده است.
وی با بیان اینکه این رویداد درسهای بزرگی برای جامعه امروز دارد، تصریح کرد: افزون بر جنبه تاریخی، مباهله به مسلمانان میآموزد که پس از روشن شدن حق، با اعتماد به نصرت الهی، قاطعانه بایستند.
شجاعی توجه به نقش محوری اهل بیت (ع) در حفظ و تبیین معارف اصیل اسلامی را از دیگر پیامهای ماندگار این واقعه برشمرد.
مباهله مرزهای اعتقادی امت را حفظ کرد
حجتالاسلام حسن زلفی، مدیر حوزه علمیه امیرالمؤمنین علیهالسلام ابهر، در گفتگو با خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «موجرسا»؛ گفت: مباهله در تاریخ اسلام صرفاً یک رخداد تقویمی نیست؛ بلکه نقطهای تعیینکننده در شکلگیری نگاه مسلمانان به «حقیقت»، «گفتوگو» و «مرزبندی اعتقادی» است.
وی افزود: ماجرایی که در واپسین سالهای حیات پیامبر اکرم رخ داد و در قرآن کریم نیز به آن اشاره شده، همچنان پیامهایی زنده و قابل بازخوانی برای جامعه امروز دارد.
مدیر حوزه علمیه امیرالمؤمنین علیهالسلام ابهر تصریح کرد: در این واقعه، پیامبر اسلام پس از گفتگو با هیأتی از مسیحیان نجران درباره جایگاه حضرت عیسی (ع)، هنگامیکه استدلالها به نقطه اختلاف بنیادین رسید، مأمور شد تا برای روشن شدن حقیقت، تن به «مباهله» دهد؛ یعنی هر دو طرف از خداوند بخواهند دروغگو را رسوا و لعنت کند.
وی با توضیح اینکه آنچه این رویداد را متمایز میسازد، نه صرفاً اصل مباهله، بلکه شیوه حضور پیامبر در این صحنه است، تصریح کرد: حضوری که با همراهی نزدیکترین افراد خاندانش رقم خورد: علی بن ابیطالب، فاطمه زهرا، حسن و حسین علیهمالسلام.
زلفی خاطرنشان کرد: این صحنه، به تعبیر بسیاری از مورخان اسلامی، پیامی روشن داشت: صداقت و یقین در عمیقترین لایههای زندگی پیامبر جاری است و حقیقتی که او از آن سخن میگوید، تا مرز خانواده و جان او امتداد دارد. سرانجام، مسیحیان نجران از مباهله منصرف شده و مسیر صلح و گفتگو را برگزیدند.
وی با تأکيد بر اینکه اهمیت مباهله در روایت تاریخی آن خلاصه نمیشود. این واقعه حامل چند پیام بنیادین برای امروز ماست، یادآور شد: نخست آنکه گفتگو، اساس حل اختلاف است و جامعهای که از گفتگو بگریزد، به بنبست میرسد. دوم آنکه مرزهای اعتقادی و هویتی، در عین گفتگوپذیری، باید روشن و استوار باقی بماند و سوم اینکه حقیقتجویی زمانی ارزش دارد که انسان هزینه صداقت خود را بپردازد.
مدیر حوزه علمیه امیرالمؤمنین علیهالسلام ابهر خاطرنشان کرد: در سطح اجتماعی، مباهله یادآور این نکته است که اعتماد اخلاقی در جامعه از درون خانواده و حلقههای نزدیک آغاز میشود. جامعهای که صداقت در کوچکترین واحدهای آن نهادینه نشده باشد، در سطح کلان نیز به آرامش و اعتماد پایدار دست نمییابد.
وی با بیان اينکه از این منظر، بزرگداشت روز مباهله صرفاً یادآوری یک واقعه تاریخی نیست، بلکه فرصتی است برای بازاندیشی در نسبت خود با حقیقت، گفتگو و هویت دینی است، اظهار داشت: جامعه امروز بیش از هر زمان دیگر نیازمند بازگشت به چنین الگوهایی است؛ الگوهایی که هم عقلانیت گفتگو را تقویت میکنند و هم مرزهای باور را از فرسایش حفظ مینمایند.
زلفی عنوان کرد: مباهله در نهایت، دعوتی است به صداقت در باور و شجاعت در ایمان؛ دو مؤلفهای که هر جامعهای برای پایداری خود بدانها نیازمند است.
مباهله نه یک مناظره ساده تاریخی، بلکه نقطه عطفی در هویتبخشی به امت اسلامی است. این واقعه همزمان چند پیام بنیادین دارد: نخست، تبیین جایگاه «نفس الرسولی» امیرالمؤمنین علیهالسلام در کنار کارکرد تعیینکننده غدیر؛ دوم، تأکید بر گفتگو به عنوان روشی شرافتمندانه برای حل اختلافات، مشروط به استواری بر مرزهای اعتقادی؛ و سوم، هشدار نسبت به فاصله گرفتن از اهلبیت(ع) که به فرموده عاشورا، امت را تا مرز سقوط پیش میبرد. در مجموع، مباهله امروز نیز میتواند الهامبخش بازاندیشی در صداقت جمعی، اعتماد اخلاقی و شجاعت ایمانی در جامعه باشد.
انتهای خبر/