لزوم وفاق و همدلی در خانواده
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی «موجرسا»؛ «رَبَّنَا هَبْ لَنَا مِنْ أَزْوَاجِنَا وَذُرِّيَّاتِنَا قُرَّةَ أَعْيُنٍ وَاجْعَلْنَا لِلْمُتَّقِينَ إِمَامًا» (سوره فرقان، آیه ۷۴)، انسان موجودی اجتماعی است و برای فرآیند زندگی، نیازمند تعامل و همکاری با دیگران است. شکلگیری وفاق و همدلی، وابسته به ساختارهای اجتماعی، آموزههای دینی و نوع تربیت در خانواده است. فطرت انسان، جویای محبت، وفاق و پذیرش اجتماعی، بهویژه در میان اعضای خانواده است.
بیشتر بخوانید
با توجه به اینکه بزرگترین نعمت و سرمایه هر خانواده، فرزندانی سالم و صالح است، تقویت همدلی و آموزش مهارتهای ارتباطی صحیح، علمی و منطقی، برای اعتلای فرهنگ غنی اسلامی - ایرانی در عصر حاضر، ضروری است.
همدلی در خانواده به معنای درک نیازها و خواستههای متقابل و ارائه پاسخ عاطفی مناسب، بهمنظور تقویت اعتمادبهنفس و بهبود روابط است که میتواند امنیت، آرامش، صلح، صفا و صمیمیت را به ارمغان آورد.
انواع همدلی و وفاق
۱- همدلی شناختی: این رویکرد، مبتنی بر عقل و منطق و متناسب با رشد جسمی (سن)، اخلاقی و اجتماعی فرزندان است. شناخت ویژگیهای فرزندان، اولین و مهمترین گام در تربیت و تحکیم روابط خانوادگی است.
یکی از مشکلات والدین، عدم توجه کافی به شرایط روحی، جسمی و اجتماعی فرزندان هنگام سپردن مسئولیت به آنان است. هرچه این شناخت عمیقتر باشد، ارتباط و تعامل برای دستیابی به وفاق، بیشتر خواهد بود.
۲- همدلی عاطفی: رابطه عاطفی سالم، میتواند بستر امنیت، عزتنفس، احترام، اعتماد، احساس ارزشمندی و رضایت را برای رشد و تعالی اعضای خانواده فراهم کند. احساسات و هیجانات کودکان، پاک و زودگذر است، بهطوری که گریه و خنده آنان بدون کینه است و نیازهای عاطفی آنان با واکنشهای درست، قابل هدایت و اصلاح است.
دیدگاهها
۱- دیدگاه فلاسفه: در میان فلاسفه اسلامی و غربی، دو دیدگاه درباره وفاق وجود دارد: گروهی آن را فطری و گروهی دیگر آن را اکتسابی و متأثر از عوامل اجتماعی میدانند. وجه اشتراک اکثر اندیشمندان، مانند ارسطو، کانت و فارابی، جستجوی مدینه فاضله با تکیه بر رشد اخلاقی و انسانی، تأکید بر اتحاد و همبستگی اجتماعی، و مخالفت با افراطگرایی و تبعیض بوده است. آنان منشأ محبت و همدلی را در تربیت صحیح کودکان و انسجام خانواده میدانستند.
۲- دیدگاه جامعهشناسی: امیل دورکیم، با تفکیک «همبستگی مکانیکی» (حاکم بر جوامع سنتی) و «همبستگی ارگانیکی» (حاکم بر جوامع مدرن)، معتقد بود در جوامع سنتی، صفا و صمیمت طبیعیتری مانند خانواده حاکم است، اما در جوامع مدرن و پسامدرن، برای تحقق وفاق، باید از طریق وضع قوانین اخلاقی و آموزش مهارتهای ارتباطی و تقویت پیوندهای عاطفی در خانوادهها اقدام کرد.
۳- دیدگاههای دینی و ملی: آموزههای دینی اسلام با تأکید بر آیاتی مانند «أَصْلِحُوا بَيْنَ أَخَوَيْكُمْ» و «وَتَعَاوَنُوا عَلَى الْبِرِّ وَالتَّقْوَى»، به تقویت همدلی بر اساس اصولی چون خداپرستی، ایمان به معاد و معیار تقوا (إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقَاكُمْ) دعوت کرده و شناخت متقابل و ارتباط بین اقوام و جنسیتها، بدون برتربینی، را سفارش میکند. در فرهنگ ملی ایران نیز، همدلی و وفاق، علاوه بر تاکید زبانی، در عمل و مشارکتهای داوطلبانه مانند کمک به ساخت مدرسه و بیمارستان، و همکاری در مراسم مختلف متجلی است که ریشه در تربیت صحیح خانوادگی دارد.
راهکارهای تقویت وفاق و همدلی در خانواده
۱_ آموزش مهارتهای زندگی، ارتباطات انسانی و تعامل سالم از طریق کلاسهای آموزش خانواده و کتب درسی.
۲_ مدیریت استفاده از شبکههای مجازی و بهرهگیری از اوقات فراغت برای تعامل و گفتگوی رودررو (چهره به چهره) میان اعضای خانواده.
۳_ درک و پذیرش متقابل تفاوتهای فردی (جسمی و روانی) اعضا، به همان گونهای که هستند.
۴- آموزش مهارتهای گوشدادن فعال و سخنگفتن محترمانه، بهویژه با تکریم شخصیت والدین.
نتایج وفاق و همدلی در خانواده
۱- ایجاد آرامش و امنیت روانی در فضای خانواده.
۲- حاکمیت صلح، صفا و صمیمیت میان اعضا.
۳- حفظ کرامت انسانی و حرمت متقابل والدین و فرزندان.
۴- اعتلای فرهنگ اسلامی - ایرانی در جامعه.
۵- رشد و شکوفایی استعدادهای فرزندان در سایه امنیت عاطفی.
۶- پیشرفت تحصیلی و شغلی اعضای خانواده.
۷- توسعه پایدار اقتصادی از طریق افزایش اعتمادبهنفس و روابط سالم.
۸- ایجاد احساس ارزشمندی، رضایت از زندگی و روحیه خدمترسانی.
۹- افزایش امیدواری و تلاش برای دستیابی به اهداف.
۱۰- تقویت روحیه معنویت و توکل به خدا.
نویسنده: صفیاله ملکی، دکتری جامعهشناسی.
انتهای خبر/