حیا بازدارنده درونی از گناه
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی «موجرسا»؛ رابطه «حیا» و «عفاف» پیوندی عمیق بین یک منبع درونی (حیا) و یک فضیلت اخلاقی جامع (عفاف) است.
بیشتر بخوانید
حیا بهعنوان یک حس بازدارنده درونی، شرم و خودنگهداری از زشتیها، یکی از مهمترین عوامل شکلدهنده و تقویتکننده عفاف محسوب میشود.
حیا بهعنوان موتور محرکه درونی که در لغت به معنای شرم و خودداری از اعمال ناپسند است، یک حس فطری و بازدارنده درونی است.
این حس، همچون سدی محکم، مانع خطا و گناه میشود، بر اساس روایات، حیا «زینت آدمی» و مهمترین رکن حجاب کامل شمرده شده است.
حیا سطوح مختلفی دارد که بالاترین مرتبه آن، حیا از خداوند است و پس از آن حیا از فرشتگان، از خود و از دیگران قرار میگیرد. این حس درونی، پایهای برای تصمیمگیریهای اخلاقی است.
عفاف همان فضیلت اعتدال و خودنگهداری است که فراتر از پاکدامنی جنسی، یک فضیلت اخلاقی جامع و به معنای خویشتنداری، پرهیزگاری و اعتدال در پاسخ به نیازها و خواستههای طبیعی است.
دانشمندان اخلاق مانند خواجه نصیرالدین طوسی، عفاف را نتیجهی «تهذیب قوه شهوی» و جزء فضایل چهارگانه دانستهاند. به بیان دیگر، عفاف حالتی نفسانی است که انسان را از تسلط شهوات و افراط و تفریط بازمیدارد و باعث میشود شخص پاسخهای منطقی و عقلانی به نیازهای خود بدهد، این فضیلت، ابعاد مختلفی مانند عفاف مالی، جنسی و گفتاری را شامل میشود.
رابطه حیا و عفاف، رابطهای علّی و دوطرفه است، حیا، خاستگاه عفاف است، احساس شرم درونی (حیا)، فرد را از انجام اعمال زشت بازداشته و زمینه را برای پرورش فضیلت خودنگهداری و اعتدال (عفاف) فراهم میکند، در حقیقت، حیا یکی از مهمترین عوامل ایجاد و حفظ عفاف است.
عفاف، تقویتکننده حیا است، از سوی دیگر، تمرین و تقویت عفاف، به تقویت و عمقبخشی بیشتر حس حیای درونی کمک میکند.
انسان عفیف به دلیل ارزشهای اخلاقی والا، به طور طبیعی از کارهای ناشایست شرم میکند.
تجلی در رفتار، محصول نهایی این رابطه در رفتار عفیفانه نمایان میشود، عفاف به عنوان یک حالت درونی، در رفتارهای بیرونی مانند حجاب (در پوشش، نگاه، گفتار و راه رفتن)، حفظ حریمها و پرهیز از هرگونه خودنمایی (تبرج) تجلی پیدا میکند.
در نهایت میتوان گفت حیا یک حس محرک و بازدارنده درونی است و عفاف یک فضیلت اخلاقی گسترده و پایدار است که بر اساس این حس و دیگر ملکات نفسانی شکل میگیرد.
این دو در یک چرخه تقویت متقابل قرار دارند و در نهایت، سبک زندگی و رفتارهای عفیفانه فرد را میسازند.
نویسنده: زهرا حاتمی، مدرس حوزه و دانشگاه.
انتهای خبر/