معماری سلیقه نوجوان به دست رسانه
به گزارش خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «موجرسا»؛ در عصر حاضر، پوشش و حجاب به شدت تحتتأثیر جریانهای رسانهای و فضای مجازی قرار گرفته است.
بیشتر بخوانید
این تأثیر سبب شده تا نسل نوجوان و جوان، بهطور فزایندهای به سمت الگوهای وارداتی و سبکهای بیگانه گرایش پیدا کنند.
الگوریتمهای پلتفرمهای اجتماعی، با تعریف و گسترش سریع ترندها، نهتنها ذائقهها را هدایت میکنند، که نوعی فشار روانی پنهان برای همسانی و دنبالهروی ایجاد میکند.
این روند، علاوه بر تهدید هویت فرهنگی جامعه، به سردرگمی افراد در تعریف سبک زندگی شخصی منجر شده است.
مقابله با این پیامدها، نیازمند خلق روایتهای بومی و تولید محتوای غنی و جذاب است. ارائه الگوهای پوشش همخوان با ارزشهای ملی و دینی، که در عین حال پاسخگوی نیازهای زیباییشناختی و هویتی نسل جوان باشد، یک ضرورت انکارناپذیر است.
چنین اقدامی نهتنها از مهاجرت فرهنگی جلوگیری میکند، که با تقویت صنعت پوشاک داخلی، گزینههای متنوع و درخورِ جامعه را در دسترس همگان قرار میدهد.
باید فضایی برای گفتگوی جمعی و نقادی آگاهانه در مورد نقش پوشش در هویت فردی و اجتماعی فراهم آورد.
این گفتمان میتواند در محیطهای آموزشی، رسانههای جمعی و حتی درون خانوادهها جریان یابد و انتخاب پوشش را از یک عادت یا اجبار، به یک تصمیم آگاهانه و مبتنی بر ارزشها تبدیل کند.
توانمندسازی نسل جوان برای تحلیل پیامهای رسانهای، آنان را در برابر القائات بیرونی مصون میدارد.
در کنار اقدامات فرهنگی، تقویت اقتصاد خلاق و حمایت از کسب و کارهای نوآور در عرصه مد و پوشاک داخلی، عاملی تعیینکننده است. هنگامیکه طراحیهای اصیل، کیفیت مطلوب و قیمت مناسب در تولیدات داخلی تجلی یابد، اقبال عمومی به این محصولات افزایش خواهد یافت. این رویکرد، چرخهای مثبت از رونق اقتصادی، اشتغالزایی و استحکام فرهنگی را به همراه خواهد داشت.
لزوم روایتسازی فرهنگی به جای برخورد سلبی
حجتالاسلام حسن زلفی در گفتگو با خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «موجرسا»؛ به چالشهای فضای مجازی و تأثیر آن بر ارزشهای فرهنگی کشور اشاره کرده و بر لزوم بازتعریف زیبایی و تقویت پلیس فرهنگی تأکید کرد و گفت: اگر این موضوعات نادیده گرفته شوند، تردیدهای هویتی و فرهنگی ادامه خواهد داشت و ممکن است به بحرانهای اجتماعی منجر شود.
وی با انتقاد از برخوردهای سلبی با فعالان حوزه پوشش در فضای مجازی، بیان کرد: افشای تصاویر خصوصی و حملات اخلاقی نهتنها غیر اخلاقی است، بلکه نشاندهنده عدم درک صحیح از قواعد رسانهای و نیاز به رقابت سالم است.
مدیر حوزه علمیه امیرالمؤمنین علیهالسلام ابهر تأکید کرد: برای تغییر وضعیت موجود، باید به روایتسازی فرهنگی کارآمد توجه ویژهای شود
وی به تاریخچه نقش زنان ایرانی در تحولات اجتماعی اشاره کرده و یادآور شد: سیاستگذاری فرهنگی باید بر پایه ارادهمندی افراد شکل بگیرد.
زلفی به ضعفهای موجود در سیاستگذاری فرهنگی انتقاد کرد و متذکر شد: پیشنهاد میشود که نهادهای فرهنگی به جای برگزاری جلسات غیراثرگذار، باید محصولات فرهنگی باکیفیت تولید کنند تا مردم خود آنها را انتخاب کنند.
وی بر اهمیت نحوه ارائه ارزشهای دینی تأکید کرد و اظهار داشت: اگر این ارزشها با کیفیت و جذابیت ارائه شوند، مردم بهواسطه فطرت خود آن را انتخاب خواهند کرد. احترام به اراده مردم و ارائه درست میتواند جامعه را به سمت مسیر الهی هدایت کند. این رویکرد میتواند به تقویت هویت فرهنگی و اجتماعی کشور کمک کند.
پوشش محصول تعامل اقتصاد الگوریتمهای مجازی شده است
محمدرضا نجفلی، کارشناس فضای مجازی در گفتگو با خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «موجرسا»؛ درباره بازنمایی پوشش در رسانهها و شبکههای اجتماعی، با تشریح سازوکارهای اثرگذار بر انتخاب پوشش نسل جدید تأکید کرد و گفت: آنچه امروز بهعنوان پوشش اجتماعی دیده میشود، محصول تعامل اقتصاد، الگوریتمهای مجازی، ذائقهسازی و بازتاب منفی فعالیت های فرهنگی در جامعه بوده است.
وی پوشش را پدیدهای ارتباطی و حامل پیام دانست و افزود: پوشش کنشی فردی نیست؛ بلکه در زمره فضاهای بصری قرار میگیرد و قابلیت انتقال معنا دارد. حجاب و پوشش اجتماعی امروز الگویی رسانهمحور است که از طریق سلبریتیها و بازنماییهای هدفمند به جامعه تزریق میشود.
این کارشناس فضای مجازی خاطرنشان کرد: سلبریتیها برای افزایش دیده شدن و رشد اقتصادی خود از پوشش بهره میبرند. الگوریتمهای فضای مجازی نیز بر اساس جذابیت بصری و میزان تعامل، محتوا را برجسته میکنند و نتیجه این ساز و کار شکلگیری روندی از همسانسازی پوشش در مدارس، کلاسها و فضای اجتماعی است.
نجفلی کمکاری مراجع کنترل فرهنگی را یکی از ریشههای بحران پوشش دانست و متذکر شد: محصولات عرضه شده برای نوجوانان ارزان، فراگیر و در دسترساند. نوجوانی که میل به دیده شدن دارد و جامعه برای او الگوی روشن مشخص نمیکند، طبیعی است که به سمت آنچه در جامعه محبوب و قابل تهیه است گرایش پیدا کند. این روند بهتدریج به عادت و سپس سبک زندگی تبدیل میشود.
وی با اشاره به نقش حباب اطلاعاتی شبکههای اجتماعی در شکلدهی به معیارهای زیبایی تصریح کرد: در عصر حقیقتگریزی، افراد کمتر به تفکر عمیق میپردازند و بیشتر به دنبال جذابیت بصری هستند. زمانیکه جایگزینی برای ترندهای مجازی وجود ندارد بازتعریف مفهوم زیبایی تنها راه باقیمانده است؛ یعنی انتقال ارزش از ظاهر به زیبایی درونی.
این کارشناس فضای مجازی با استناد به نگاه شهید مطهری درباره تعادل میان پلیس درونی و پلیس بیرونی، گفت: اگر در حوزه پوشش تنها به اقدامات سلبی بسنده شود نتیجهای جز لجاجت ندارد. رسانه، خانواده و نهادهای فرهنگی باید همزمان در تقویت باورهای دینی، کرامت انسانی و بازتعریف مرجع تأیید نقش ایفا کنند.
وی نمونهای از دوگانگی هویتی نوجوانان را نیز بیان کرد و یادآور شد: دانشآموز چادری که در فضای واقعی چهرهای محتاط دارد اما در فضای مجازی با هویتی کاملاً متفاوت و بیحجاب فعالیت میکند، نشاندهنده اثر الگوریتمها، نبود جایگزین فرهنگی و ضعف در انتقال محتوای مبتنی بر خداباوری است و این شکاف از نوجوانان به والدین نیز منتقل شده است.
نجفلی تأکید کرد: دیده شدن در فضای مجازی به یک ذائقه و سبک زندگی تبدیل شده است. ترندها از مدرسه تا خانواده تکرار و تثبیت میشوند و لباسهایی که پیشتر مختص خانه بود امروز در جامعه نرمالسازی شده است و زیست مجازی با واقعیت روزمره ادغام شده و صنعت پوشاک سنتی عملاً دچار تداخل کارکرد شده است.
افزایش جذب نوجوانان به مدلهای وارداتی
لیلا انصاری، کارشناس مسائل خانواده، در گفتگو با خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «موجرسا»؛ به تحلیل ابعاد فرهنگی و اجتماعی پوشش و تأثیر رسانهها بر آن پرداخت و گفت: رسانهها با تصویرسازی و الگوسازی، پوشش را به ابزاری برای تأیید اجتماعی تبدیل کردهاند و این موضوع باعث جذب نوجوانان به مدلهای وارداتی شده است.
وی تأکید کرد: مسئله فقط حجاب نیست؛ بلکه بسیاری از مؤلفههای زیست دینی مانند نماز و روزه نیز به دلیل عدم توجه رسانهها دیده نمیشوند.
این کارشناس مسائل خانواده به نقش صنعت مد در پیچیدهتر شدن مسئله پوشش اشاره کرد و توضیح داد: وقتی پوشش به یک صنعت اقتصادی تبدیل میشود، رسانهها فراتر از بازنمایی صرف عمل کرده و به ابزاری برای تولید ثروت تبدیل میشوند. وی پدیده «حجاب استایل» را نمونهای از نفوذ اقتصاد در حوزه پوشش مذهبی دانست و تأکید کرد: انتخابهای پوشش دینی بسیاری از اوقات تحت تأثیر چرخه اقتصادی و رسانهای قرار دارند.
انصاری بر اهمیت حسسازی در فضای رسانهای تأکید کرد و یادآور شد: تکرار رفتارهای خاص توسط اینفلوئنسرها میتواند باور عمومی را تغییر دهد.
وی تغییر ترندهای زیبایی را زمینهساز تزلزل هویت فردی دانست و بیان کرد: این تغییرات میتوانند باعث تردید افراد نسبت به هویت، خانواده و سبک زندگیشان شوند.
این کارشناس مسائل خانواده به چالشهای موجود در این زمینه اشاره کرده و توضیح داد: فضای فعلی متعلق به ما نیست و افرادی که با پوشش کامل وارد صنعت مد میشوند، باید در برابر فشارها مقاومت کنند. این موضوع نشاندهنده پیچیدگیهای فرهنگی و اجتماعی پیرامون پوشش و تأثیرات رسانهها بر آن است.
الگوریتمهای فضای مجازی با مهندسی سلیقه، پوشش نسل جوان را بازتعریف میکنند. مقابله با این پدیده تنها با محدودسازی ممکن نیست، بلکه نیازمند ارائه الگوهای جذاب بومی و تقویت باورهای اصیل فرهنگی است. آینده پوشش در گرو خلق روایتهای فرهنگی رقابتپذیر و تعمیق مبانی فکری در نسل جوان خواهد بود.
انتهای خبر/