تحریمهای ماشه تاثیر چندانی بر اقتصاد ندارد

سیامک باقری در گفتگو با خبرنگار گروه سیاسی پایگاه خبری تحلیلی «موجرسا»؛ به بررسی ابعاد حقوقی، سیاسی و اقتصادی موضوع مکانیزم ماشه و تلاش اخیر اروپاییها برای فعالسازی آن پرداخت و اظهار کرد: این ابزار بیش از آنکه آثار عملی و فلجکننده داشته باشد، جنبه روانی دارد و برای ترساندن افکار عمومی استفاده میشود. تجربه سالهای گذشته نیز نشان میدهد که چنین تحریمهایی به تنهایی نتوانستهاند ساختار اقتصاد ایران را از کار بیندازند.
بیشتر بخوانید
چالشهای حقوقی و روند پیچیده فعالسازی مکانیزم ماشه
وی در ابتدا با اشاره به مبانی حقوقی مکانیزم ماشه گفت: اروپاییها مدعیاند که به عنوان اعضای برجام و شورای امنیت سازمان ملل اختیار دارند این ساز و کار را فعال کنند، اما باید توجه کرد که این فرایند دارای مراحل پیچیدهای است و به سادگی امکانپذیر نیست. طبق برجام و قطعنامه ۲۲۳۱، در صورت بروز اختلاف یا نقض تعهدات، موضوع باید ابتدا به کمیسیون مشترک برجام ارجاع شود، سپس در سطح معاونان وزیر و بعد وزرا مورد بررسی قرار گیرد. تنها در صورتی که این مسیر طی شود و نتیجهای حاصل نشود، پرونده به شورای امنیت میرود.
کارشناس مسائل منطقه و بینالملل ادامه داد: اگر موضوع به شورای امنیت رسید، باز هم بهطور خودکار تحریمها بازنمیگردد. این شورا ۳۰ روز فرصت دارد تا در مورد اختلاف نظر بدهد و تازه پس از آن هم کمیتههایی برای تعیین مصداق و نظارت بر اجرای تحریمها تشکیل میشوند. در این کمیتهها روسیه و چین حضور دارند و همین امر به خودی خود یک مانع جدی در برابر خواسته اروپاییهاست.
مقاومت روسیه و چین در برابر اروپا
وی با تأکید بر نقش بازیگران جهانی افزود: یکی از چالشهای جدی اروپا، موضع روسیه و چین است. این دو کشور بارها با صدور بیانیه و مکاتبه با دبیرکل سازمان ملل و شورای امنیت مخالفت خود را با این روند اعلام کردهاند. بنابراین اروپاییها نمیتوانند به سادگی تحریمهای گذشته را بازگردانند، زیرا در هر مرحله با مانعتراشی این دو قدرت مواجه خواهند شد.
تحریمهای فصل هفتم و واقعیتهای میدانی
باقری در بخش دیگری از سخنانش با اشاره به نگرانیهای افکار عمومی گفت: برخی تلاش میکنند با استفاده از عبارت فصل هفتم منشور سازمان ملل مردم را بترسانند، اما باید توجه داشت که اقدامات مندرج در ماده ۴۱ فصل هفتم صرفاً شامل فشارهای اقتصادی و دیپلماتیک است و هیچ مجوزی برای اقدام نظامی صادر نمیکند.
وی عنوان کرد: تغییر این وضعیت و انتقال آن به ماده ۴۲ نیازمند تصویب مجدد در شورای امنیت است که روسیه و چین مانع از آن خواهند شد. بنابراین، این تصور که با فعالسازی ماشه کشور در معرض حمله نظامی قرار میگیرد، اشتباه است.
قراردادهای بلندمدت ایران و بیاثر شدن تحریمها
کارشناس مسائل منطقه و بینالملل افزود: یکی از نکات مهم در برجام این است که تحریمهای بازگشتی شامل قراردادهایی که پس از توافق امضا شدهاند نمیشود. به عنوان نمونه، قرارداد ۱۰ ساله فروش نفت با چین یا قراردادهای ۲۰ و ۲۵ ساله با روسیه همچنان معتبر خواهند بود و تحریمهای جدید نمیتواند آنها را باطل کند. به همین دلیل، ادعای بازگشت تحریمها به معنای توقف کامل مبادلات ایران با دنیا درست نیست.
مرور تجربه تاریخی تحریمها
وی با نگاهی به گذشته یادآور شد: قطعنامههای شورای امنیت در سالهای ۱۳۸۵ و ۱۳۸۶ هرچند فشارهایی ایجاد کردند، اما صادرات نفت ایران و روند تجارت خارجی تا سال ۱۳۹۰ کاهش جدی نداشت. آنچه واقعاً اقتصاد کشور را تحت فشار شدید قرار داد، تحریمهای یکجانبه و فلجکننده آمریکا در دوره اوباما و سپس ترامپ بود که خارج از ساز و کار شورای امنیت اعمال شدند. امروز نیز بخش عمده مشکلات ناشی از همان تحریمهای یکجانبه آمریکاست، نه قطعنامههای سازمان ملل.
باقری درباره نگرانیهای اقتصادی مردم گفت: فعالسازی ماشه به معنای فروپاشی اقتصاد ایران نیست. این ابزار بیشتر برای فشار روانی به جامعه و ایجاد تصور غلط درباره آینده معیشت مردم به کار میرود. عدهای تلاش میکنند القا کنند که با این روند، دلار چندین برابر خواهد شد و اقتصاد کشور فرو میپاشد، در حالی که چنین برداشتی نادرست است. البته نمیتوان گفت تأثیر این تحریمها صفر است، اما تأثیر آن در حدی نیست که کل اقتصاد ایران را فلج کند.
وی افزود: حتی در شرایط فعلی نیز ایران همچنان روزانه حدود یک میلیون و ۸۰۰ هزار بشکه نفت میفروشد و تجارت خارجی کشور ادامه دارد. بنابراین مقایسه شرایط ایران با کشورهایی مانند سوریه یا ترکیه که دچار تورمهای افسارگسیخته شدهاند، صحیح نیست.
کارشناس مسائل منطقه و بینالملل گفت: مردم باید خونسردی خود را حفظ کنند و فریب فضاسازیها را نخورند. مسئولان نیز وظیفه دارند با توضیحات شفاف و مستدل نگرانیهای جامعه را کاهش دهند.
وی بیان داشت: مکانیزم ماشه بیش از آنکه یک تهدید عملی باشد، یک ابزار روانی و تبلیغاتی است که اروپاییها برای امتیازگیری به کار میبرند.
باقری تاکید کرد: واقعیت این است که اقتصاد ایران در گذشته هم با وجود تحریمها توانسته مسیر خود را ادامه دهد و امروز نیز با اتکا به قراردادهای بلندمدت و همکاری کشورهایی مانند روسیه و چین، امکان بیاثر کردن بخش زیادی از این فشارها وجود دارد.
به این ترتیب، اظهارات باقری نشان میدهد که هرچند فعالسازی احتمالی مکانیزم ماشه چالشهایی را به همراه خواهد داشت، اما برخلاف القائات رسانهای غربی و برخی جریانهای داخلی، این موضوع به معنای فروپاشی اقتصاد ایران یا وقوع تهدید نظامی نیست؛ بلکه بیش از هر چیز یک ابزار جنگ روانی علیه افکار عمومی است.
انتهای خبر/