احیای قنات تاریخی روستای گورچینک در خدابنده
به گزارش خبرنگار گروه اقتصادی پایگاه خبری تحلیلی «موج‌رسا»؛ احیای قنات‌ها از جمله اقدامات کلیدی و راهبردی در حوزه بهره‌وری کشاورزی است که نه تنها میراث مهندسی اصیل ایرانی را از نابودی نجات می‌دهد، بلکه راهکاری پایدار و بدون نیاز به برق برای تأمین آب اراضی کشاورزی فراهم می‌آورد.
بیشتر بخوانید
موج‌رسا: وظایف سازمان جهاد کشاورزی در حوزه بهره‌وری و طرح‌های آب و خاک چیست؟
در این خصوص مجید جعفری، مدیر آب و خاک جهاد کشاورزی زنجان اظهار کرد: در سازمان جهادکشاورزی در حوزه بهره‌وری مجموعه‌ای از وظایف مشخص را بر عهده دارد که از جمله آن‌ها ایجاد زیرساخت‌های حوزه کشاورزی در قالب طرح‌های آب و خاک است، اظهار کرد: احداث کانال‌های انتقال آب، انتقال آب با لوله، اجرای شبکه آبیاری تحت فشار و لایروبی و نوسازی قنات‌ها از جمله این پروژه‌هاست.
وی با بیان اینکه قنات از دو منظر برای بخش کشاورزی اهمیت دارد، افزود: نخست آنکه تأمین آب پایدار بخش کشاورزی از طریق قنات یک راهکار مناسب بدون مصرف برق محسوب می‌شود و از منظر دیگر، قنات میراث قدیمی و کهن کشور و نماد مهندسی آب اصیل ایرانی است که حفظ و احیای آن ضرورتی انکارناپذیر است، ابراز کرد: استان زنجان بر اساس آمارهای موجود در حدود ۸۰۰ رشته قنات دارد که از این تعداد، نزدیک به ۴۰۰ قنات در حوزه کشاورزی مورد بهره‌برداری قرار می‌گیرد؛ بر همین اساس هر ساله بخشی از اعتبارات ملی استان در حوزه احیا و لایروبی قنات‌ها تأمین می‌شود.
موج‌رسا: میزان افزایش اعتبارات حوزه قنات استان زنجان در سال جاری چقدر بوده است؟
مدیر آب و خاک سازمان جهاد کشاورزی استان زنجان بیان کرد: سال گذشته اعتبار مصوب و تأمین‌شده حوزه قنات استان زنجان عدد ۴۰ میلیارد ریال بود که امسال با پیگیری‌های انجام‌شده از محل‌های متعدد اعتباری، عدد مصوب و تخصیص یافته به استان به ۳۵۵ میلیارد ریال رسید؛ این رقم نسبت به سال اعتباری گذشته از جهش قابل توجهی برخوردار است.
وی ادامه داد: پیگیری‌های صورت‌گرفته منجر به تعریف ۱۱ پروژه در حوزه محرومیت‌زدایی، هشت پروژه در حوزه اعتبارات ملی و یک پروژه از محل اعتبارات استانی در بخش قنات‌های استان شده است.
جعفری با اشاره به یکی از این پروژه‌ها اضافه کرد: در شهرستان خدابنده، در بخش افشار و روستای گورچینک، یک قنات از قنات‌های قدیمی استان شناسایی و از محل اعتبارات محرومیت‌زدایی مورد عملیات لایروبی قرار گرفت؛ این قنات که رو به تخریب و فرسودگی داشت، با این اقدام از نابودی نجات یافت.
وی با بیان اینکه پس از اتمام عملیات لایروبی، قریب به ۲۰ لیتر بر ثانیه آب گالری در این قنات جاری شده و اراضی کشاورزی منطقه را آبیاری می‌کند؛ افزود: این پروژه علاوه بر احیای یک اثر تاریخی، در بهبود معیشت کشاورزان منطقه نیز تأثیرگذار بوده است.
احیای قنات‌ها چه تأثیری بر سطح آب‌های زیرزمینی و محیط زیست دارد؟
جعفری گفت: قنات‌ها به‌عنوان زیرساختی استراتژیک، نقشی حیاتی در تأمین آب پایدار و مدیریت منابع آبی در مناطق خشک و نیمه‌خشک ایفا می‌کنند. اهمیت این سازه‌ها در کشاورزی از آن جهت است که برخلاف روش‌های مدرن پمپاژ آب، تأمین آب از طریق قنات‌ها کاملاً طبیعی بوده و بدون نیاز به مصرف برق و انرژی‌های فسیلی صورت می‌گیرد؛ این ویژگی باعث می‌شود کشاورزان با هزینه‌ای بسیار کم‌تر ،بدون وابستگی به انرژی برق و به صورت پایدار، نیاز آبی اراضی خود را تأمین کنند
وی با بیان اینکه در ضمن سیستم قنات به گونه‌ای عمل می کند که تخلیه آب زیرزمینی بدون ایجاد فشار به آب زیر زمینی و در حد توان آبخوان صورت گرفته و با مدیریت انرژی و تعادل آب زیر زمینی را حفظ کند، بیان کرد: علاوه بر این، احیای قنات‌ها مانع از افت تالاب‌ها و کاهش سطح آب‌های زیرزمینی می‌شود و در واقع راهکاری بهینه برای مقابله با خشکسالی و حفظ تعادل اکولوژیکی خاک است.
مدیر آب و خاک سازمان جهاد کشاورزی استان زنجان با اشاره به اینکه از منظر فرهنگی و فنی، قنات‌ها نماد مهندسی اصیل ایرانی و میراثی جهانی هستند که حفظ و احیای آن‌ها ضرورتی انکارناپذیر دارد، عنوان کرد: تخریب یا رها کردن این سازه‌ها نه‌تنها به معنای از دست رفتن یک اثر تاریخی است، بلکه منجر به نابودی اراضی کشاورزی و مهاجرت روستائیان به‌دلیل نبود آب می‌شود.
جعفری افزود: عملیات لایروبی و نوسازی قنات‌های قدیمی، به‌ویژه در مناطق محروم، باعث بازگشت جریان آب به زمین‌های کشاورزی شده و مستقیماً بر بهبود معیشت کشاورزان و افزایش تولید محصولات زراعی اثر می‌گذارد؛ بنابراین، سرمایه‌گذاری بر روی احیای قنات‌ها در واقع سرمایه‌گذاری بر روی امنیت غذایی و پایداری روستاهای کشور است.
انتهای خبر/