کار فرهنگی جزیرهای اثربخشی پراکنده دارد
به گزارش خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «موجرسا»؛ در سالهای اخیر، شهرستان ابهر با وجود برخورداری از ظرفیتهای غنی فرهنگی، میراث دینی اصیل و سرمایه اجتماعی قابل توجه، همچنان با چالشهای ساختاری در حوزه انسجام برنامهریزی و همافزایی عملیاتی میان نهادهای متولی فرهنگ مواجه است.
بیشتر بخوانید
به باور کارشناسان و فعالان این عرصه، نبود سازوکار مشخص برای تعامل مؤثر، هماهنگی در اهداف کلان و مدیریت یکپارچه میان دستگاههای ذیربط، موجب شده است تا فعالیتهای فرهنگی غالباً بهصورت جزیرهای، موازی و فاقد پیوستاری منطقی طراحی و اجرا شوند. این پراکندگی نهتنها از کارایی و اثربخشی برنامهها میکاهد، بلکه به اتلاف منابع مالی و انسانی، تضاد در پیامرسانی و کاهش تأثیرگذاری فرهنگی در جامعه هدف منجر میشود.
تشکیل جلسات منظم هماهنگی، تدوین نقشه راه مشترک، تعریف دقیق مأموریتها و جلوگیری از موازیکاریها از جمله راهکارهای پیشنهادی برای خروج از این وضعیت و تبدیل ظرفیتهای موجود به اثربخشی ملموس و انسجام اجتماعی بالاتر عنوان شدهاست.
بودجه شفاف باشد فرهنگ اثرگذار خواهد بود
حجتالاسلام حسن زلفی، مدیر حوزه علمیه امیرالمؤمنین (ع) ابهر، در گفتگو با خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «موجرسا»؛ نسبت به عواقب نادیده گرفتن حوزه فرهنگ هشدار داد و گفت: غفلت از این حوزه و تمرکز صرف بر توسعه فیزیکی، میتواند در آینده هزینههای سنگینی برای کشور به همراه داشته باشد.
وی با اشاره به افزایش اظهارنظرها و تحلیلهای غیرکارشناسی در فضای مجازی درباره بودجهبندی حوزههای فرهنگی، اجتماعی، عمرانی و سلامت، تأکید کرد: هرگونه ارزیابی از سیاستهای بودجهای باید بر پایه منابع معتبر، اسناد دقیق و گزارشهای رسمی باشد. انتشار اطلاعات نادرست و تحلیلهای غیرمستند نهتنها وحدت ملی را خدشهدار میکند، بلکه زمینه را برای سوءاستفاده دشمنان فراهم میسازد.
مدیر حوزه علمیه امیرالمؤمنین (ع) ابهر در ادامه با اشاره به برنامههایی مانند مسابقات ورزشی، تولیدات رسانهای و رویدادهای فرهنگی در سطح شهرستان، تصریح کرد: اکثر این فعالیتها نه از محل بودجه دولتی، بلکه با تکیه بر مشارکت مردمی، کمکهای خیران، همکاری صنوف و یا پشتیبانی نهادهای محلی اجرا میشود.
وی با تأکید بر اینکه اتکای شهرستانها به منابع مردمی در حوزه فرهنگ اگرچه مثبت است، اما نشاندهنده ضعف ساختار بودجهریزی دولتی در این حوزه نیز هست، متذکر شد: دولت باید با برنامهریزی منسجم و جدیتر، برای ایجاد تعادل و تقویت زیرساختهای فرهنگی چارهاندیشی کند.
زلفی با بیان اینکه جامعه امروز بیش از هر زمان دیگری به صداقت، شفافیت و انسجام در سیاستگذاری نیاز دارد، عنوان کرد: ما با چالشهایی مانند بیکاری جوانان، فشار اقتصادی بر خانوارها و کاهش تابآوری اجتماعی مواجهیم و هر سیاستی، اعم از فرهنگی یا اقتصادی باید در راستای حل این مسائل طراحی شود.
وی بر لزوم اجرای برنامههای فرهنگی کاربردی و نیازمحور تأکید کرد و توضیح داد: باید نگاه به فرهنگ را از سطح فعالیتهای مقطعی و مناسبتی، به سطح سیاستگذاری کلان و راهبردی ارتقاء داد. این تحول میتواند به کاهش بخشی از مشکلات موجود بیانجامد.
مدیر حوزه علمیه امیرالمؤمنین(ع) عنوان کرد: امیدواریم دستگاههای اجرایی، نهادهای فرهنگی، مدیران محلی و نخبگان با همدلی و هماهنگی بیشتر، برنامههای فرهنگی و اجتماعی را متناسب با نیازهای بومی و شرایط اقتصادی جامعه ساماندهی کنند.
وی موفقیت برنامههای فرهنگی در سطح شهرستانها را منوط به تدوین اولویتهای مشخص، افزایش بهرهوری در هزینهکرد، جلب مشارکت عمومی، استفاده از ظرفیت خیرین و نظارت مستمر بر عملکرد نهادهای مسئول دانست.
موازیکاری آفت کارآمدی کار فرهنگی
سید علی حسینی، عضو شورای اسلامی شهر ابهر، در گفتگو با خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «موجرسا»؛ بر اهمیت تقویت فعالیتهای فرهنگی در کشور تأکید کرد.
وی بیان داشت: مشکل اصلی نهادهای فرهنگی نه کمبود بودجه، بلکه موازیکاری، جزیرهای عملکردن و ضعف کارآمدی است که نیاز به اصلاح دارد.
عضو شورای اسلامی شهر ابهر با اشاره به ماهیت فرهنگی انقلاب اسلامی، بر لزوم تقویت نهادهای فرهنگی برای انتقال آرمانها و ارزشهای اسلامی به نسل جوان تأکید کرد و خاطرنشان کرد: انتظار میرود بودجه نهادهای فرهنگی نه تنها کاهش نیابد، بلکه تقویت شود، اما موازیکاریهای میان دستگاههای مختلف فرهنگی مانع از کارآمدی آنهاست.
وی به تعدد نهادهای فرهنگی در کشور اشاره کرد و افزود: از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تا سایر نهادها، همگی در حوزه فرهنگ نقش دارند، اما کیفیت و کارایی بسیاری از این مجموعهها پایین است. وی افزود که ضعف در همافزایی و عدم وحدت رویه در استراتژیها، به زنگ خطری تبدیل شده است.
حسینی تجربه موفق همافزایی در برخی حوزهها را یادآور شد و تصریح کرد: موفقیت در هر جا که به صورت متحد عمل شده، مشهود بوده است.
وی دو شرط اساسی برای عدم کاهش بودجه نهادهای فرهنگی مطرح کرد و متذکر شد: پرهیز از جزیرهای عملکردن و ایجاد هماهنگی در مأموریتهای کلیدی فرهنگی، و تناسب بین بودجه تخصیصیافته و کیفیت خروجی نهادها.
عضو شورای شهر ابهر بر لزوم اصلاح ساختار، افزایش کارآمدی و نظارت دقیق بر نهادهای ناکارآمد تأکید کرد و گفت: این اقدامات میتواند به اثربخشی بیشتر فعالیتهای فرهنگی منجر شود و تحولات مثبت را در این حوزه رقم بزند.
وی اظهار داشت: شاخصه پیشرفت حوزه فرهنگی و اجتماعی شورای فرهنگ عمومی به ریاست امام جمعه هر شهرستان به عنوان سکاندار این جریان انقلابی است و در هر شهرستان و قانون هم این اختیار بر عهده شورای فرهنگ عمومی قرار داده شده است و ایشان این توانایی دارند به دستگاههای منفعل تذکر بدهند تا منسجم عمل کنند ولی این اقدام خیلی ضعیف عمل میشود.
کاهش بودجه فرهنگی تهدید توسعه پایدار است
الناز ستارزاده، فعال فرهنگی در امامزاده اسماعیل علیهالسلام شهرستان شناط، در گفتگو با خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «موجرسا»؛ با تأکید بر ضرورت حفظ و هدفمندسازی بودجههای فرهنگی گفت: بودجه نهادهای فرهنگی نباید کاهش یابد، بلکه باید با رویکردی هدفمند، شفاف و مبتنی بر ارزیابی عملکرد تخصیص داده شود. کاهش منابع مالی، اگرچه سادهترین راهحل بهنظر میرسد، اما در عین حال پرریسکترین تصمیم ممکن است که میتواند زیرساختهای فرهنگی جامعه را بهطور جدی تضعیف کند.
وی با اشاره به تجربههای موفق داخلی افزود: تجربه نشان داده است در مواردی که وحدت رویه بین نهادها وجود داشته، همافزایی شکل گرفته و از ظرفیتهای فرهنگی و هنری بهدرستی استفاده شده، خروجیها اثربخشتر و پایدارتر بودهاند.
فعال فرهنگی، اصلاح ساختاری و حذف موازیکاریها را گامی ضروری دانست و تصریح کرد: بهطور قطع، اصلاح ساختار، پایان دادن به فعالیتهای موازی و حرکت به سمت نگاهی متمرکز و قرارگاهی، شرط لازم برای بازگرداندن اعتماد عمومی به سیاستهای فرهنگی کشور است.
وی در ادامه با اشاره به وضعیت بودجهای در سطح شهرستانها گفت: محدودیت شدید اعتبارات فرهنگی در شهرستانها و اتکای گسترده به مشارکت مردمی و خیرین، بهوضوح نشان میدهد که بودجه فرهنگی کشور آنقدر گسترده نیست که کاهش آن بتواند تأثیر محسوسی بر تحولات عمرانی یا اقتصادی داشته باشد. برعکس، حذف یا تضعیف همین منابع محدود موجود، میتواند فعالیتهای تربیتی، آموزشی و هویتساز را به حاشیه براند و خسارات جبرانناپذیری بهبار آورد.
ستارزاده با تأکید بر پیوند ناگسستنی توسعه همهجانبه با زیرساخت فرهنگی بیان کرد: موفقیت طرحهای اقتصادی، عمرانی و اجتماعی بدون پشتوانه فرهنگی ممکن نیست. جامعهای که از نظر فرهنگی دچار آسیبپذیری، بیاعتمادی، کاهش سرمایه اجتماعی و ضعف مسئولیتپذیری شود، حتی با وجود منابع مالی کافی، قادر به دستیابی به توسعه پایدار نخواهد بود.
وی با اشاره به ضرورت اتخاذ رویکردی منطقی و مبتنی بر شواهد در سیاستگذاری فرهنگی توضیح داد: آنچه امروز بیش از هر زمان دیگری ضروری است، عبور از تصمیمگیریهای احساسی و حرکت به سمت سیاستگذاری مبتنی بر داده، نظارت مؤثر و اولویتبندی هوشمندانه در حوزه فرهنگ است. حفظ و تقویت بودجه نهادهای فرهنگی، در کنار اصلاح روشهای هزینهکرد و ارتقای بهرهوری، نهتنها مانع شکلگیری بحرانهای اجتماعی در آینده میشود، بلکه بستری امن برای تقویت معیشت، ایجاد اشتغال و تحکیم ثبات اجتماعی در کشور فراهم میآورد.
گذار از وضعیت کنونی مستلزم تحولی دووجهی است: از یک سو، حفاظت و تقویت کیفی سرمایهگذاری دولتی در عرصه فرهنگ با نگاهی کلان و راهبردی و از سوی دیگر، اجرای اصلاحات ساختاری جدی برای ایجاد تمرکز، انسجام و مسئولیتپذیری در بدنه نهادهای فرهنگی. تنها در سایه چنین تحولی است که میتوان امید داشت فعالیتهای فرهنگی نه بهعنوان هزینه، بلکه به مثابه سرمایهای زیربنایی و ضروری برای تابآوری اجتماعی، حل مسائل اقتصادی و تضمین توسعه همهجانبه و پایدار ایران عزیز ایفای نقش کند.
انتهای خبر/