اسنپبک تهدیدی بیاثر برای ایران است
آیسان زلفخانی در گفتگو با خبرنگار گروه سیاسی پایگاه خبری تحلیلی «موجرسا»؛ با بیان اینکه بر اساس مکانیسم ماشه، در صورتیکه یکی از طرفهای توافق به تعهدات خود عمل نکند، سایر اعضا میتوانند فرآیندی را آغاز کنند که منجر به بازگشت خودکار تحریمهای بینالمللی علیه کشور نقض میشود، اظهار کرد: نکته مهم در مکانیسم اسنپبک آن است که بازگشت تحریمها نیازمند رأیگیری یا تصمیم جدید شورای امنیت سازمان ملل نیست؛ بلکه بهصورت خودکار و در مدتزمان مشخصی انجام میگیرد، مگر آنکه شورا تصمیمی مخالف آن اتخاذ کند.
بیشتر بخوانید
وی با بیان اینکه در چارچوب برجام که در سال ۲۰۱۵ میان ایران و گروه ۱+۵ (آمریکا، روسیه، چین، فرانسه، بریتانیا و آلمان) امضا شد، ابراز کرد: مکانیسم ماشه برای اطمینان از اجرای دقیق تعهدات ایران در زمینه محدودیتهای هستهای پیشبینی شد و این مکانیسم در واقع یک ابزار بازدارنده برای اطمینانبخشی به قدرتهای جهانی بود تا در صورت نقض احتمالی تعهدات از سوی ایران، بتوانند تحریمها را بدون نیاز به روند طولانی شورای امنیت بازگردانند. در مقابل، ایران نیز با پذیرش این مکانیسم امیدوار بود در ازای اجرای تعهداتش، از لغو تحریمهای اقتصادی و مالی بهرهمند شود.
مسئول سیاستورزی خواهران دانشگاه زنجان با اشاره به اینکه در سال ۲۰۱۸، با تصمیم یکجانبه دولت دونالد ترامپ، ایالات متحده از برجام خارج شد و تمامی تحریمهای لغوشده را مجدداً اعمال کرد، ادامه داد: این اقدام، نقض صریح توافق و قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل بود. خروج آمریکا از برجام موجب شد که توازن سیاسی و اقتصادی توافق بههم بخورد و ایران عملاً از منافع اقتصادی وعده دادهشده محروم شود و در واکنش، جمهوری اسلامی ایران در چارچوب بندهای ۲۶ و ۳۶ برجام، بهصورت مرحله به مرحله تعهدات خود را کاهش داد و بخشی از فعالیتهای هستهای محدودشده را از سر گرفت تا بتواند از حقوق خود در برابر فشارهای غیرقانونی آمریکا دفاع کند.
وی گفت: در این میان، ایران از کشورهای اروپایی (فرانسه، آلمان و بریتانیا) که همچنان عضو برجام باقی مانده بودند انتظار داشت تا در برابر خروج آمریکا موضع قاطع اتخاذ کرده و با استفاده از ظرفیتهای موجود، از جمله ساز و کارهای مالی نظیر «اینستکس» که یک ابزار ویژه مالی است که در ژانویه ۲۰۱۹ توسط کشورهای فرانسه، آلمان و بریتانیا برای تسهیل تجارت غیر دلاری با ایران ایجاد شد. خسارتهای ناشی از تحریمهای آمریکا را جبران کنند. اما بهدلیل فشارهای شدید واشنگتن و ضعف اراده سیاسی اروپا، این تلاشها نتیجه ملموسی نداشت.
زلفخانی بیان کرد: ایران همچنین از اعضای باقیمانده در برجام خواست تا در مقابل اقدام غیرقانونی آمریکا، خودشان مکانیسم اسنپبک را علیه واشنگتن فعال کنند، اما این پیشنهاد بهدلیل پیچیدگیهای سیاسی و ملاحظات بینالمللی هرگز عملی نشد.
وی با بیان اینکه در سالهای اخیر، ایالات متحده با وجود خروج از برجام، مجدداً مدعی نقض تعهدات از سوی ایران شد و خواستار فعالسازی مکانیسم ماشه علیه ایران شد تا تحریمهای سازمان ملل متحد بهطور کامل بازگردد، اضافه کرد: این اقدام از سوی بسیاری از کشورها، از جمله اعضای باقیمانده در برجام، غیرقانونی دانسته شد؛ زیرا آمریکا پس از خروج رسمی از توافق، دیگر عضو آن محسوب نمیشود و در نتیجه از نظر حقوقی حق استفاده از این مکانیسم را ندارد.
مسئول سیاستورزی خواهران دانشگاه زنجان عنوان کرد: روسیه و چین نیز بهشدت با این رویکرد آمریکا مخالفت کردند و آن را تلاشی برای سوءاستفاده از ساختار حقوق بینالملل ارزیابی کردند و به این ترتیب، مکانیسم اسنپبک به یکی از مهمترین و مناقشهبرانگیزترین موضوعات در عرصه سیاست جهانی تبدیل شده است. از دید ایران، این ساز و کار نباید ابزاری برای فشار سیاسی یا تحمیل خواستههای یکجانبه غرب باشد، بلکه باید بهعنوان ساز و کاری متوازن برای حفظ توافق و تضمین حقوق برابر همه طرفها مورد استفاده قرار گیرد. در نهایت، آینده این مکانیسم و سرنوشت برجام وابسته به تصمیمات سیاسی قدرتهای بزرگ و نحوه تعامل آنها با ایران در چارچوب منافع مشترک جهانی است.
زلفخانی با تأکید بر اینکه با وجود تلاشهای ایالات متحده برای فعالسازی مکانیسم اسنپبک و بازگرداندن تحریمهای سازمان ملل علیه ایران، واقعیت آن است که این اقدام تأثیر قابلتوجهی بر وضعیت اقتصادی و سیاسی کشور نداشته است، ابراز کرد: دلیل اصلی این امر، آن است که پس از خروج آمریکا از برجام در سال ۲۰۱۸، تقریباً تمامی تحریمهای ممکن از سوی واشنگتن دوباره اعمال شده و بخش عمدهای از فشارهای اقتصادی از پیش وجود داشته است.
وی ادامه داد: بنابراین، بازگشت رسمی تحریمهای سازمان ملل نمیتواند وضعیت را از آنچه هست بدتر کند. از سوی دیگر، ایران طی سالهای گذشته با توسعه ظرفیتهای داخلی، گسترش همکاری با کشورهای شرقی مانند چین و روسیه، و تقویت سیاست اقتصاد مقاومتی، توانسته است تا حد زیادی اثر تحریمها را خنثی کند. به همین دلیل، تهدید به اجرای مکانیسم اسنپبک بیش از آنکه واقعاً اثرگذار باشد، ابزاری سیاسی برای فشار روانی و تبلیغاتی علیه ایران تلقی میشود.
انتهای خبر/